DE PAALWORM. 
385 
storting werd aan de zeezijde al meer en meer verzwaard , zoodat 
langzamerhand de wierriemen geheel aangestort en zelfs ondergestort 
werden ; het puin werd dan tegen het wegslaan met zwaren steen 
bedekt en deze laatste steeds regelmatiger en onder meer doelmatig 
profil gezet. Zoodoende ontstonden de glooiingen van dijksteen. Door 
zeewater bespoelde paalwerken zijn nu voor een groot deel verdwenen , en 
de oppervlakte der steenglooiingen wordt thans bij bunders geteld. 
Ook in den tegenwoordigen tijd hoort men nog dikwijls spreken 
van den paalworm. Het is bekend hoe onlangs de ingenieurswereld 
versteld heeft gestaan over het onderloopsch worden van de schutsluis 
te Hansweert. Bij onderzoek is gebleken dat de paalworm hiervan de 
oorzaak was. Dit lastig gedierte n. 1. vernielde de bovenste deelen 
der houten sluisfundeering , zoodat het water daarheen toegang kreeg 
en het zand van onder den vloer wegspoelde. In 1827 bemerkte men 
den worm te Neuzen , later in de Schelde bij de forten Lillo en 
Liefkenshoek. In hetzelfde jaar 1827 drong hij zelfs door tot aan de 
sluis aan den mond van den Steenbergschen vliet , waar hij groote 
verwoestingen aanrichtte ; sedert is hij voortdurend op de kusten van 
Noord-Brabant gezien. Dit laatste is een argüment voor de stelling, 
dat de paalworm zeer goed in brak water kan voortleven. 
De paalworm ( Teredo Navalis) is een weekdier , geelachtig wit van 
kleur met het voorkomen van een worm ; aan het voorste gedeelte 
van zijn lichaam voorzien van twee halve , met de bolronde zijde 
buitenwaarts gekeerde schelpen ; benevens van eene ronde , geplooide , 
vleezige massa , welke zich aan het hout vastzuigt en daarna als voet 
door inkrimping de voortgaande beweging van het weekdier mogelijk 
maakt. Nabij den voet bevindt zich de mond , omgeven door een paar 
lippentasters. 
Het lichaam van een volwassen paalworm bereikt al haar het soort 
in den regel eene lengte van 3 tot 8 cM. Echter zijn aan de quarantaine- 
plaats op Wieringen paalwormen gevonden van 1,2 cM. dik en 4 dM. 
lang. Aan het verdunde of ondereinde des lichaams bevinden zich , 
behalve twee kalkachtige uitsteeksels of palletten nog twee buizen of 
siphonen van ongelijke lengte en met trilhaartjes omgeven. Ze liggen 
tusschen de palletten ; de kortste en wijdste dient tot inademing en 
instrooming van zeewater ; door de langere en nauwere wordt het 
water tot uitademing naar buiten gevoerd, bij welke uitstrooming 
tevens de uitwerpselen uit het darmkanaal worden verwijderd. 
