VERANDERLIJKHEID DER KWIKTHERMOMETERS. 
Bekend is het, dat kwikthermometers tweeërlei verandering onder- 
gaan. Vooreerst verplaatst zich het vriespunt en daarmede de geheele 
schaal langzaam naar boven , en ten tweede ondergaan de aanwijzingen 
na sterke verwarming tijdelijk eene verlaging. Een groot bedrag der 
tijdelijke verlaging gaat gepaard met een groot bedrag van de allengs 
ontstaande verhooging. Is de verlaging gering , voor een verwarming tot 
100° C. minder dan 0,1° C., dan is men verzekerd van eene voor practische 
doeleinden voldoende vastheid der aanwijzingen van den thermometer. 
Nu hangt de grootte der verlaging af van de scheikundige samen- 
stelling van het glas. Thermometers uit licht smeltbaar kali-natronglas 
geven aanzienlijke verlagingen , terwijl zuiver kali- of zuiver natronglas 
eene gunstiger verhouding aan wijst. Het jena’sche normaal thermometer- 
glas nu is samengesteld uit bestanddeelen , die een voldoenden waar- 
borg voor de onveranderlijkheid der thermometer-aanwijzingen aan- 
bieden. Daardoor is het zeer geschikt voor fijnere thermometers voor 
wetenschappelijk doel en voor thermometers voor geneeskundig ge- 
bruik. Hoe weinig vóór de invoering van het jena’sche glas de vast- 
heid der thermometer-aanwijzingen verzekerd was , blijkt uit de mede- 
deeling van de duitsche commissie , die met het ijken der thermometers 
belast is. Bij verwarming tot 100° C. vond men van 1874 tot 1876 
bij 11 thermometers eene gemiddelde verlaging van 0,32° C. ; van 
1877 tot 1879 bij 35 eene van 0,32° C. ; van 1880 tot 1882 bij 
35 thermometers eeDe van 0,40° C. ; in 1883 bij 40 thermometers 
eene van 0,61° C. ; in 1884 bij 24 eene van 0,59° C. Men ziet dat 
de verlagingen belangrijk zijn toegenomen , wat slechts door een achter- 
uitgang van de hoedanigheid van het glas kan verklaard worden. 
Daarentegen is in 1886, nadat de aanwending van het jena’sche 
glas voor de vervaardiging van thermometers ingang had gevonden , 
bij 37 thermometers uit dit glas gemaakt, eene gemiddelde verlaging 
van slechts 0,06° C. waargenomen. 
