416 
DE LEER DER ALCHYMISTEN. 
tin en kwik,) maar ook de mineralen en de zouten, ja ook alle 
plantaardige en dierlijke stoffen, die aan de werking van deze drie 
beginsels bun bestaan te danken hebben. 
Met instemming worden hier de woorden van basilius aangehaald: 
de geest is in de $ , de kouleuren zijn in de £ 1 , de hardigheit , of 
dat »haer bestendig maekt, is in het Sout.” De vluchtigheid, de 
mogelijkheid om bij verhitting in gassen te kunnen overgaan, die zich 
bij eene voldoende afkoeling weder tot vloeistoffen verdichten , wordt 
aan het kwik toegeschreven; de zwavel deelt de kleur mede en het 
zout openbaart zijne werking, wanneer bij de verbranding van de 
stoffen vaste stoffen achterblijven. »Het hout”, zoo lezen wij ergens 
in de Roode Leeuw, » heeft drie dingen in zich; en van dese drie gaen 
er twee in de schoorsteenen omhoog , te weten de zwavel en het 
kwik, ’t welk dan een Volatile of vluchtig Sout is”. En in de Groene 
Leeuw nog eens: » wanneer een hout aen het vuur komt, sal het 
branden , daer het niet meer is dan een gecoaguleert water ; waerom zyn 
gants Corpus byna in de lucht wech vliegt, wanneer in zijn asschen 
nog eenig Sout is , die men gebruiken kan , om een glas daer uit te 
maken. De rook is synen kwik, die mede nog eenig Sout in zich heeft.” 
De kunst der philosophen bestaat dan in drie dingen. De materie 
der philosophen , die gezocht moet worden om de Prima Materia , die 
in de bestaande stoffen eene vaste gedaante heeft aangenomen en nu 
als het ware dood is en niet meer verandert, daaruit weder vrij te 
maken en tot een nieuw leven te wekken , moet ook in deze drie : 
kwik, zwavel en zout worden gezocht. Slaagt men er in deze materie 
der philosophen , d. i. den steen der wijzen te vinden , dan is men 
als het ware in het bezit van het zaad of sperma der metalen geraakt , 
dat zich evenals iedere zaadkorrel verder ontwikkelen kan. 
Hier willen wij de waarschuwing laten volgen , die door goossen 
van vreeswijk aan zijne lezers waarlijk niet is gespaard, dat met de 
namen der drie werkzame beginsels ook wel drie algemeen bekende 
stoffen worden aangewezen , maar dat er een groot verschil is tusschen 
deze en gene. Tal van uitdrukkingen , waarin deze waarschuwing bevat 
is, kan men in de geschriften vinden. »Ik seg niet, dat de gemeene 
<J> dit soude zyn, soo als hij in sijn ruiw wesen is; maar als sijn 
binnenste is uitgedreven, dan sal ’t eerst gezien worden”. Wanneer 
wij hem hooren zeggen »niet den gemeenen $>, maar die de geest in 
1 In dit teeken ontbreekt een klein dwarsstreepje. 
