. DE LEER DER ALCHYMISTEN. 
417 
zijn lichaam is dan is het alsof hij omtrent het metaal kwik iets 
wil zeggen, dat hierop gelijkt: »niet de kinabast zelf, maar de alka- 
loïden, die er in zijn, hebben waarde voor ons.” Het »quiksilver is 
anders niet als een Metaal , dat met sodanige aarde is ontfangen , dat 
zwaarlijk is te ontleden , doordien dat sijn lichaam en geest in een 
seer naauwe verbintenisse zijn , daarom hij wel voor qniksilver ge- 
houden , en daarom is hij nog geen £.” Wie daarom den steen der 
wijzen in het metaal meent te vinden , omdat dit denzelfden naam 
draagt en door hetzelfde teeken wordt voorgesteld als de Mercurius 
der Philosophen , neemt den zoon voor den vader , eene vergissing 
waarin »vele heeren Alchymisten in Amsterdam en Zeeland en nog 
andere omleggende plaatsen” vervallen, die daarom bedrogen uitko- 
men. Eveneens wordt bij herhaling het »gemeene Sout” en de »gemeene 
Swavel” van de vermeende beginselen der metalen onderscheiden. 
Niet al deze drie beginselen der metalen worden echter voor even 
belangrijk gehouden. Voornamelijk op Mercurius en Swavel komt het 
aan ; zonder het Sout kan echter geen ding een Corpus hebben , en 
daarom hebben ook de eerstgenoemde twee het derde noodig als een 
lichaam , waarin zij als het ware worden vastgelegd. » De Moeder der 
Metalen” zoo luidt het in het Vervolg van het Cabinet der Mineralen , 
»is niet anders dan de $ en ^ der Oude Wysen; doch deze twee 
hebben t’ samen maar een eenig lichaem , waarin zij door haar Sout 
zijn t’saem verbonden. Soo ras een metaal in het smeltvyer komt , 
zoo vliegt de Moeder wech van haer kind, dat zij ter Weereld ge- 
bragt heeft.” Hierin ligt de mededeeling van het feit opgesloten , dat 
hetgeen de kleur , den glans , de vluchtigheid van het metaal uit- 
maakt , in het smeltvuur verdwijnt ; het metaaloxyde , hetwelk achter- 
blijft, wordt als het stoffelijke overschot beschouwd van het geheel, 
waarin de genoemde eigenschappen zich hadden vertoond. De meer 
ondergeschikte beteekenis van het »Sout” wordt ook uitgedrukt in 
de volgende woorden {Silvere Rivier ofte Konings Fontein , bladz. 59): 
het sout is een gecoaguleert V (water , in den zin van eene der vier 
grondstoffen van aristoteles) , dat de natuur aanneemt van de plaatse 
die het ontmoet , hetzij van £ ofte , also werd dat V verandert 
van natuur , komt het bij Mercurius , so neemt het die aart daarvan 
tot zich.” Dat in den gedachtenkring der philosophen nog altijd de 
voorstelling uit overoude tijden leefde , dat de stof zelf zonder eigen- 
schappen wordt gedacht , kan men duidelijk gevoelen. De natuur , 
d. w. z. de Prima Materia , leest men b. v. in de Goude Leeuw (bladz. 81) 
30 
