DE LEER DER ALCHYMISTEN. 
421 
de woorden : koper , lood , tin , kwik en ijzer kunnen niets tingeeren , 
maar moeten zelf getingeerd worden. 
Het goud was als de zon, waaraan de maan en de planeten haar 
licht ontleenen. Daarom wordt het ook Sol genoemd en door het 
zonneteeken 0 voorgesteld. Voor het zilver, »dat zelf van den Ko- 
nink moet worden geholpen” werd het teeken der maan gebruikt, 
die haar licht van de zon ontvangt ; de teekens der overige metalen 
waren tevens teekens die voor planeten werden gebruikt. 
Hoe hoog het goud onder de metalen staat aangeschreven , leeren 
wij b. v. nog uit de volgende woorden: »het goud dan is de Son der 
Metalen ; de Mensch is de Son der Dieren ; de Wyn is de Son aller 
Landvruchten. De Sal Armoniac is een Son onder de Souten ( Groene 
Leeuw bladz. 218).” 
Dat eene geringe hoeveelheid van een metaal eenen krachtigen 
invloed op eene veel grootere hoeveelheid van een tweede metaal zou 
kunnen uitoefenen , is eene stelling , wier waarheid men den alchymisten 
allerminst bestrijden mag. Zij hebben daarvan even duidelijke voor- 
beelden gezien als wij er van kennen. Hoe veel harder worden toch 
niet goud en zilver, wanneer daarmede eene kleine hoeveelheid koper 
wordt samengesmolten ; evenèens deelt eene kleine hoeveelheid tin aan 
het koper eene grootere hardheid mede. Mengsels van bismuth , lood , 
tin en cadmium , metalen , die ieder afzonderlijk eenen warmtegraad 
van 230° of hooger vereischen om vloeibaar te worden, smelten reeds 
onder 70°, dus in warm water, dat nog niet kookt. In het geel koper , 
een mengsel of legeering van zink en koper , heeft stellig wel de een 
en andere alchymist een kunstmatig goud , althans eene stof die daartoe 
naderde , gemeend te erkennen , en waar hij zag , dat een spoor van 
arsenikum de roode kleur van koper in wit veranderde , heeft hij zich 
over eene welgeslaagde proef in de goede richting verheugd. Het lood 
zou stellig nog minder hoog bij hem aangeschreven hebben gestaan 
dan reeds het geval was , wanneer hij gezien had , dat een mengsel 
van goud en een tweeduizendste van dezelfde hoeveelheid aan lood 
niet fraai goudgeel maar oranjebruin gekleurd is. 
Maar waar was dan toch het middel te vinden, waardoor de drie in 
het goud vereenigde beginselen van elkander konden worden gescheiden, 
waardoor het goud kon worden » geopend”, zooals men zich dikwijls 
uitdrukte? Waar het te vinden was? Overal, ten minste men zocht 
het overal en in alles, in de overtuiging, dat de gansche wereld 
opgebouwd was uit dezelfde drie beginselen , die ook in de metalen 
