DE LEER DER ALCHYMISTEN. 
423 
planting in verband staan (b. v. kikvorscheieren , die in het voorjaar 
in het water zweven) , ligt wel voor de hand. 
Niet alle tijden waren even gunstig voor het groote werk; de tijd 
met lange nachten en korte dagen wordt dikwijls als de meest geschikte 
aangeprezen. Tot de andere omstandigheden , waarmede rekening moet 
worden gehouden , behoorde ook de stand der planeten aan den hemel. 
Goossen van vreeswijk verkeerde niet in de meening , dat men , 
eenmaal in het bezit van den steen der wijzen geraakt , daarmede alle 
metalen zonder meer in goud zou kunnen veranderen. Neen , daartoe 
zou bovendien vermenging met eene geringe hoeveelheid goud noodig 
zijn. Hij huldigde den op zichzelven juisten stelregel , dat alleen het 
gelijke zijns gelijke voortbrengen kon en paste dien ook bij de ver- 
meende transmutatie der metalen toe. 
Wij mogen niet nalaten hier op te merken , dat somtijds de 
onveranderlijkheid der metalen op zich zelf zóó stellig verkondigd 
werd, dat het is, alsof wij den schrijver van grondstoffen hooren 
spreken in den zin dien wij thans aan dit woord hechten. Eene uit- 
drukking, waarin de geboorte der nieuwere denkbeelden zich als het 
ware aankondigt, is o. i. de volgende: » sommigen hebben door hare 
cement-poeders het 0 en 2) gestratificeert in hare degels of smelt- 
potten , ’t welk dan eenige dagen in het A (vuur) wierd gehouden , 
en hierdoor meenden zij het eene Corpus tot het ander te brengen, 
’t welk tegen de natuur strijdig is”. 
Maar wanneer wij in deze woorden de wording van den nieuwen 
dag al mochten begroeten, toch leefde de overtuiging aangaande de 
werking van den steen der wijzen nog krachtig voort. Deze moest 
het metaal goud openen , zoodat het levend zout , de levende Mercurius 
en de levende Swavel , die te samen in het metaal eene gedaante 
hadden aangenomen , uit hun toestand van sluimerend leven werden 
opgewekt en nu krachtens het levensbeginsel , hetwelk zij als een 
zaadkorrel zouden bezitten , ook de drie beginselen , voor zooverre zij 
in de » slechte” metalen met onvolkomene eigenschappen waren be- 
smet , in -den zuiversten toestand zouden brengen. Met het oog op 
deze genezing van het verkeerde in de metalen heette de steen der 
wijzen dan ook wel de » Groote Medecyne.” 
Trouwens, de steen der wijzen, het onvermengde levensbeginsel der 
natuur in eene bepaalde stof vertegenwoordigd, zou in staat zijn alle 
mogelijke krankheden te genezen , die alle het gevolg waren van eene 
storing in de geregelde vereeniging der verschillende grondstoffen in 
