426 
DE LEER DER ALCH YMISTEN . 
aflegden? Bovendien had de kunst zooveel beoefenaars gevonden onder 
groote mannen uit oude en uit kort geleden tijden ; glauber had in 
zijne nabijheid gewerkt , drebbel , paracelsus , raymundus lulliüs en 
zoovele anderen hadden werken achtergelaten , waaruit zooveel te 
leeren was ; altijd ontbrak evenwel de mededeeling , hoe zij den steen 
der wijzen hadden bereid , die bij proeven met gunstigen uitslag was 
gebruikt. 
Maar nooit wekte deze omstandigheid eenigen argwaan op ; aan het 
dogma van de mogelijkheid der metaalverandering werd zóó ernstig 
geloofd , dat daaraan geen twijfel kon bestaan. Tot hen , die in den 
Haag het veranderde metaal van genoemden dr. helvetius zagen en 
voor echt goud hielden, heeft zelfs een denker als spinosa behoord. 
Waarom de proef dan zoo zelden gelukte en waarom de omstandig- 
heden, waarin zij dit deed, geen herhaling toelieten? Goossen van 
vreeswijk beschouwt het als eene bijzondere genade Gods , wanneer 
den mensch een nader inzicht in de geheimen der natuur wordt toe- 
gestaan. Hij is er daarom van overtuigd, dat de goudzoekers, die uit 
winzucht de alchymie beoefenen, een zondig bedrijf voeren en »met 
hare processen te schande moeten worden/’ Voor hen heeft hij niet 
dan de bitterste woorden over. »De vervloekte Alchymisten” worden 
zij b.v. genoemd , »die den menschen liegende vele en oneindige schatten 
beloven, daar zij gants geen macht over hebben, en welke hare konsten 
niet konnen bereyken , dewyl hetselve werk alleen den hoogsten Godt 
toebehoort.” Elders wordt gesproken over »onse dolle Alchimisten”, 
die in de maand Mei met den opgang der zon den dauw opvangen , 
doode lichamen opgraven , in het roet van den schoorsteen of in speeksel 
werken , uit hoendereieren met schalen eene olie destilleeren , hun werk 
aanvangen met zwavel , sterkwater en kwik of met goud en kwik- 
zilver , maar die »alle in hare sakken een groote niet vangen.” Het 
krachtigst trekt hij tegen hen van leêr in een verdicht gesprek tusschen 
de natuur en dergelijke Alchimisten ; de natuur , hier door Mercurius 
vertegenwoordigd, werpt dezen lieden tal van scheldwoorden: » gij 
stinkkende Canaille”, »een mallen hoop verwaende Fieltesopen” en 
meer dergelijke liefelijkheden naar het hoofd. 
De af keer van de winzucht van anderen brengt onzen schrijver zelfs 
tot een ver gezocht gevoel van erkentelijkheid aan God. »Bij aldien 
Godt mij den Steen gegeven hadde , zou ick hem om geen Geit veyl 
dragen : doch” — en zoo wordt teleurstelling eene reden tot dankbaar- 
heid — »hij heeft mij van dese zorge bevrijdt, doordien hij mij in de 
