DE LEER DER ALCHYMI8TEN. 
429 
hij zocht , stelde hij zich de gunstigste werking voor zoowel op metalen 
als op menschen. 
Een volledig overzicht te geven van hetgeen hij deed ligt niet in 
het bestek van dit opstel. Uit elk der geschriften , die hij achterliet , 
zullen zoo mogelijk een paar voorbeelden gegeven worden van schei- 
kundige werkingen , waaromtrent eenige algemeene bekendheid mag 
worden ondersteld. Men zal de opmerking kunnen maken , dat tal van 
scheikundige bewerkingen , die eerst in onze eeuw werden begrepen , 
bekend waren aan de scheikundigen uit den tijd, waaruit wij er een 
kiezen. Waren zij door hem niet begrepen, het gevolg daarvan is, 
dat over de bijzonderheden der proef dikwijls op zeer geheimzinnige 
wijze wordt gesproken. De zuren, die tegenwoordig dikwijls sterke 
zuren worden genoemd , namelijk zwavelzuur , salpeterzuur en zout- 
zuur, speelden ook bij de bewerkingen in de laboratoria in vroegere 
eeuwen eene belangrijke rol. De eerstgenoemde vloeistof draagt altijd 
den naam oly van vitriool , de tweede heet altijd sterkwater of aqua 
fortis en de derde geest van zout; deze drie namen zijn nog niet 
verdwenen. 
Hoe door verhitting van eene oplossing van »Sout Commun” in 
regenwater met oly of geest van vitriool spiritus salis kan worden 
gemaakt, wordt in bijzonderheden beschreven ( Groene Leeuw , bladz. 194 
en Goude Leeuw , bladz. 134). De deugden van den zeer sterken geest 
zoowel als van het zout , dat in de retort achterblijft en nog wat 
liefelijker smaakt dan gegloeide wijnsteen , bevelen beiden als genees- 
middelen aan ; scheurbuik in den mond b. v. wordt door het laatste 
en scheurbuik in alle leden wordt door de gedestilleerde vloeistof 
genezen. Het ontging niet aan de aandacht van goossen van vreeswijk , 
dat de vloeistof , die het laatst opgevangen wordt , een » veel sterkkere 
geest” is dan die eerder verkregen wordt. Wij verklaren dit hierdoor, 
dat in het begin veel water met weinig zoutzuur destilleert en dat 
deze verhouding langzamerhand omkeert. 
Met behulp van dezelfde » oly van vitriool” wordt sterk water gemaakt ; 
bij de proeven , die op de groote kunst betrekking hebben , wordt dit 
als een »scheywater” voor zilver en goud gebruikt. Het zilver doet 
namelijk bij inwerking van salpeterzuur een oplosbaar zout (zilvernitraat 
of helsche steen) ontstaan , terwijl goud tegen de werking van dit zuur 
bestand is. Wanneer wij lezen {Het licht der Mane of Glans der Sonne , 
bladz. 41), dat de oly of geest van vitriool eerst tot een kristal moet 
worden gemaakt en dat deze vervolgens in een beslagen retorte met 
