434 
DE LEER DER ALCHYMISTEN. 
Uit allerlei graanvruchten worden brandewijnen gestookt : uit roggen- 
koorn tarwe , gerst, gemeene haver , ja ook uit boonen , erwten en boom- 
vruchten. Tijdens het verblijf in West-Indië, in 1664, wordt brande- 
wijn uit het gegiste sap van het suikerriet gestookt ; karnemelk , die 
gegist heeft, heeft eveneens zulk een geest. Maar de wijn was be- 
langrijk boven alle vloeistoffen van plantaardige afkomst ; over de ver- 
diensten van deze vloeistof kan de schrijver niet genoeg uitweiden 
naar zijn zin , en de proeven , waarin hij de krachten er van onder- 
zocht. waren zóó velerlei, dat wij het overzicht van zijne praktische 
werkzaamheden moeten besluiten zonder van al die proeven melding 
te maken. Alleen dit woord: »de Wijn is de Sleutel der gantsche 
Philosophie , met welke men alle Metalen en Mineralen kan openen , 
en tot eene bequame Medicyne brengen”, toone ons, hoeveel waarde 
de alchymist aan het edele druivensap hechtte. Laat ons er aan toe- 
voegen , dat hij ook als gewoon mensch er niet ongevoelig voor was. 
Zooals de laatste helft der zeventiende eeuw in goossen van vrees- 
wijk een nederlandsch burger bezat, die in vollen ernst de oplossing 
van het raadsel van den steen der wijzen zocht, hebben verscheiden 
eeuwen achtereen alle landen der toenmalige beschaafde wereld mannen 
aan den arbeid gezien. Zij hadden zich de vervulling van een droom- 
beeld ten levenstaak gesteld ; nooit zagen zij hunne verwachting ver- 
vuld , hun arbeid was ijdel , daar zij immers altijd bleven staren op 
een doel , dat steeds verder achteruitweek , naarmate zij het nader 
meenden te komen. Toch mogen wij hunnen arbeid dan alleen ijdel 
noemen , wanneer ook wij letten alleen op het doel , hetwelk zij zich 
hadden voorgesteld. Overigens , hoeveel feiten werden verzameld , die 
op een wachtwoord van enkele helderzienden de gereed liggende bouw- 
stoffen werden voor de wetenschap der scheikunde! hoeveel vruchten 
heeft ook niet de leer der geneesmiddelen van deze dubbele dwaling 
geërfd ! En daardoor zijn ook deze alchymisten , welk eenen ontmoe- 
digenden indruk de overdenking van hunnen vlijt en hunne stalen 
volharding voor een niets ons eerst moge geven , een beeld van den 
voortgang der menschheid door duisternis tot licht, door strijd tot 
overwinning. 
