442 
DE WEDEROPWEKKING VAN HET HYPNOTISME. 
bedrog en bedriegelijke goochelarij ten toon stelden , is mede genoeg- 
zaam bekend. Het gevolg was dat de geheele zaak spoedig uitsluitend 
in de handen van kwakzalvers geraakte en daarin bleef. 
Intusschen werd , nu ongeveer veertig jaren geleden , de aandacht 
gevestigd op zekere proefnemingen , die het werkelijk voorkomen van 
ettelijke verschijnselen van het dierlijk magnetisme bevestigden. De 
eerste , die daarvan meer uitvoerig en in wetenschappelijken zin bericht 
gaf, was een geneesheer te Manchester, dr. j. braid 1 . Dit verwekte 
veel opzien, en inderdaad de verschijnselen die men na de zeer een- 
voudige door braid aangewezen bewerking waarnam , waren vreemd 
en verbazingwekkend , zoodat het niet te verwonderen was , dat de 
opwekking van den eerst electrobiologie , later hypnotisme genoemden 
toestand de algemeene aandacht trok en door velen — waaronder al 
weder vele onbevoegden , — beoefend werd. 
In een opstel , getiteld Mesmerisme , en geplaatst in den eersten jaar- 
gang (1852) van dit tijdschrift, heb ik vrij uitvoerig over het dierlijk 
magnetisme en het hypnotisme gehandeld en die beide met elkander 
in verband gebracht. Mijn hoofddoel daarbij was aan te toonen dat — 
daargelaten de door de wetenschap bepaald veroordeelde wonderen — 
de verschijnselen van het dierlijk magnetisme en die van het hypnotisme 
als het ware ineenvloeiden en identisch bleken te zijn , en dat er 
alleen verschil bestond in de wijze waarop men die opwekte. Vervolgens 
trachtte ik aan te toonen dat hier geen bijzondere natuurkracht, die 
van den bewerker uit op den bewerkt wordende overging, in het spel 
was , maar dat de hypnotische bewerking een eigenaardigen psychischen 
toestand bij den bewerkte doet ontstaan, het naast te vergelijken met 
den toestand van » afgetrokkenheid”, gedurende welks bestaan hem denk- 
beelden kunnen worden opgedrongen , die de gedachtenreeks , waarin 
de bewerkte zich verdiept had , geheel verdringen , zich in de plaats 
er van stellen en den geest geheel overweldigen. 
Later ben ik op hetzelfde onderwerp , — maar nu vooral met het 
oog op de geneeskundige behandeling door zoogenaamde » magnetiseurs” 
en » slaapsters” van professie — terug gekomen in een opstel, ge- 
plaatst in den jaargang voor 1859 van de Schat der Gezondheid . 
In latere jaren was de belangstelling in het dierlijk magnetisme en 
het hypnotisme zeer verminderd , ja bijna verdwenen , niettegenstaande 
nog van tijd tot tijd magnetiseurs en somnambules of slaapsters werden 
Neurypnology. Londen 1843. 
