DE WEDEROPWEKKING VAN HET HYPNOTISME. 
453 
gevolgen hij van de proef verwacht , onwillekeurig dat weten op den 
gehypnotiseerden zou kunnen overgaan , — dat behoort tot die zaken 
waaraan ik onmogelijk geloof kan slaan , tenzij ik dat zelf mocht waar- 
nemen. Ik geef alleen toe dat het mogelijk is om een gehypnotiseerde 
de uitwerking van dit of dat middel in eene zekere mate te doen onder- 
vinden , wanneer men hem dat toeroept of influistert. In zekere mate , 
namelijk slechts in zoover als de gewaarwordingen van het sujet aan- 
gaat , want men zêÜ door den gehypnotiseerden te beduiden dat er 
een spaanschevliegpleister op zijn arm ligt , wel pijn kunnen teweeg 
brengen , maar geen blaar veroorzaken. 
Over ’t geheel schijnt ftguier op het eind van zijn betoog de zaken 
niet behoorlijk uit elkander te houden. Na zijne derde objectie (bladz. 
449) verklaart hij de door bourru en burot beschreven verschijnselen, 
die hij zoo even voor het gevolg van de onmiddellijke overbrenging 
van het denken des hypnotiseurs op den gehypnotiseerde voorstelde, 
door het opvoigen van een met luide stem gegeven bevel. 
In het slot der daarop volgende zinsnede drukt hij zich weder uit 
alsof hij ’t hypnotisme voor niets dan dwaasheid houdt , — ’t geen 
in tegenspraak is met hetgeen hij vroeger daarover aanmerkte. Het 
niet gelukken van voorspellingen van toekomende zaken , b. v. van 
den koers op de beurs, bewijst hier niets. 
»De studie van die verschijnselen van het mesmerisme, wier bestaan- 
baarheid als bewezen mag worden aangenomen , is voor den physioloog 
en den zielkundige niet onbelangrijk , en een nauwkeurig onderzoek 
daarvan door middel van proefnemingen zeer wenschelijk.” Zoo schreef 
ik in 1852. Het moest evenwel nog jaren duren, eer wetenschappelijk 
ontwikkelde mannen den, na braid, afgebroken draad weder opvatten. 
Zoo wenschelijk ik het ook nu moge achten dat de verschijnselen 
van het hypnotisme door bevoegde personen aan een grondig onder- 
zoek worden onderworpen , zoo ernstig wensch ik dat het hypnotiseeren 
niet weder in de handen valle van lieden , die daarvan een winst- 
gevend beroep maken , en in zoover met goochelaars en jongleurs op 
ééne lijn moeten gesteld worden , — behalve daarin , dat de vertooningen 
der laatsten onschuldig zijn , geen schade aanrichten , — iets wat van 
de kunsten der hypnotiseurs ex profcsso niet altijd kan gezegd worden, — 
vooral wanneer die kunsten ook komen in de handen van het groote 
publiek , zooals vroeger geschied is. Wat dat schade aanrichten be- 
