454 
DE WEDEROPWEKKING VAN HET HYPNOTISME. 
treft , maak ik al dadelijk indachtig op het feit , dat , hoe vaker iemand 
aan de hypnotische behandeling onderworpen wordt, hij des te ge- 
makkelijker in den hypnotischen toestand geraakt. Dit wijst op een 
reeds meer aanhoudend blijven bestaan van den abnormalen toestand 
der hersenfunctien , die aan het hypnotisme ten grondslag ligt. Maar 
er is meer. Reeds voor het hypnotisme in 1852 ook in ons land op- 
gang maakte en veel besproken en in praktijk gebracht werd , werd 
op eene der Schotsche universiteiten (ik meen te St. Andrews) het 
hypnotiseeren — biologeeren heette het toen — - aan de studenten ver- 
boden , omdat men had waargenomen , dat die jongelieden , die als 
»zeer vatbare sujetten” gedurig weer gehypnotiseerd werden, weldra 
begonnen te verkeeren in een toestand van dofheid en afgetrokken- 
heid, die hen voor studie ongeschikt maakte. Hetzelfde nam ik waar 
bij een jongen, die dagelijks door zijn ouderen broeder gehypnotiseerd 
werd. Het nadeelige van het op hetzelfde voorwerp telkens herhaald 
hypnotiseeren , bleek later vooral bij de op dieren genomen proeven. 
Deze bestonden in de voornaamste plaats in de herhaling van de be- 
kende , door pater kircher eerst beschreven experimenten (bladz. 344). 
Men ontdekte toen dat niet alleen hoenderen , duiven , honden , konijnen , 
maar ook geheel andere dieren , tot kreeften toe , voor hypnotisme 
vatbaar waren. Maar tevens ondervond harting , dat herhaald hypno- 
tiseeren van hoenders bij deze eindelijk verlamming en den dood ten 
gevolge had. 
De hypnotische toestand is dan ook een abnormale toestand , waar- 
van de bestendiging nadeelige gevolgen moet hebben , en ik betwijfel 
het daarom of men wel doet met, zooals figuier verzekert dat in 
Frankrijk geschiedt , bij voorkeur krankzinnige of hysterische vrouwen 
tot sujetten te kiezen. 
»Om deze reden kan ik” — ik herhaal hier wat ik in 1852 schreef — 
»niet sterk genoeg waarschuwen tegen het magnetiseeren en biologeeren , 
zooals men het noemt , indien dit niet tot een bepaald wetenschappelijk 
doel en door daartoe volkomen bevoegden in het werk wordt gesteld. 
Is het doen van zoodanige proeven uit loutere nieuwsgierigheid , of 
om eens eene grap te hebben , reeds daarom zeer af te keuren , omdat 
men in dat geval een onwaardig spel drijft met de edelste vermogens 
der menschen, de bedenkelijke gevolgen van eene onberadene toepas- 
sing van het mesmerisme [hypnotisme] mogen ieder aansporen om zich 
daar liever van te onthouden.” 
Wil men overigens omtrent de tegenwoordige wederopwekking van 
