DE WEDEROPWEKKING VAN HET HYPNOTISME. 
455 
het hypnotisme nader ingelicht worden , dan beveel ik een werkje van 
dr. nolen , getiteld : Het zoogenaamde dierlijk magnetisme of Hypnotisme 
(Botterdam 1886) ter lezing aan. Het verwondert mij echter dat de 
schrijver, wanneer hij het verwonderenswaardig noemt dat nog in onze 
dagen het optreden van den Deen hansen zooveel opschudding en be- 
weging baren kon, niettegenstaande braid in 1843 de resultaten van 
zijne degelijke onderzoekingen in het licht had doen verschijnen 1 niet 
gewaagt van de althans niet minder groote opschudding en beweging , 
in ons land in 1852 en 1853 veroorzaakt door den hypnotiseur h. de 
koningh , die de kunst in Engeland had geleerd , en ook (wat ik van 
hansen niet weet) daarin les gaf en daardoor het hypnotiseeren door 
onbevoegden zeer in zwang bracht. Het was het optreden van de koningh, 
dat mij tot het opstellen van mijn meer genoemd stuk in het Album 
der Natuur aanleiding gaf. 
1 Het eerst werd daarop bij ons de aandacht gevestigd door dr. j. zeeman, in de Gids 
van Januari 1852 bladz. 41 enz. 
