WETENSCHA PPEL1J K HIJ BLAD. 
23 
waarbij men onderzocht hoe de stofwisseling gewijzigd werd dooi- wegneming van 
de lever. Bij zoogdieren wordt door deze wegneming de bloedsomloop in zoo hooge 
mate gestoord, dat het dier zeer spoedig sterft. Voor dergelijke proeven zijn dus zoog- 
dieren onbruikbaar. Terwijl nu vroeger moleschott en anderen de gevolgen der 
leverexstirpatie bij kikvorschen hebben nagegaan , heeft onlangs minkowski die operatie 
verricht aan ganzen , bij welke dieren ten gevolge van het afwijkend verloop der 
bloedvaten de stoornis van den bloedstroom na leverexstirpatie minder sterk is, zoodat 
de dieren nog verscheidene uren (hoogstens 20) na de operatie blijven leven. Minkowski 
vond nu vooreerst, dat bij dieren zonder lever de galvorming geheel ophoudt (iets 
wat trouwens ook reeds uit de proeven aan kikvorschen was gebleken) , zoodat de lever 
als het uitsluitende orgaan voor galvorming moet beschouwd worden. 
. Ten anderen bleek, dat na de leverexstirpatie de vorming en uitscheiding van 
urinezuur (bij vogels het voorname stikstof houdende eindproduct der stofwisseling) 
bijna geheel ophoudt, terwijl daarentegen de uitscheiding van ammoniak aanzienlijk 
toeneemt. In verband met hetgeen vroeger door schmiedeberg is gevonden , mag 
men hieruit met waarschijnlijkheid opmaken , dat bij den vogel in normalen toestand 
het bij de stofwisseling ontstaande ammoniak in de lever in urinezuur wordt om- 
gezet en als zoodanig uitgescheiden. Volgens deze theorie ontstaat bij het zoogdier 
uit ammoniak in de lever ureum. 
In weerwil van het groote gehalte aan ammoniak reageert de urine van dieren 
zonder lever duidelijk zuur. Er moet dus een hoeveelheid zuur aanwezig zijn, meer 
dan voldoende om het ammoniak te neutraliseren. Minkowski vond dat het melkzuur 
deze rol speelt, welk zuur in de urine van dieren zonder lever rijkelijk voorkomt, 
terwijl het in die van normale dieren geheel ontbreekt. ( Archiv./ür exper. Pathol. XXI.) 
De stolling van het bloed. — Een merkwaardige bijdrage tot de kennis van 
de oorzaken der bloedstolling is geleverd door ereund ( Wiener med. Jahrb. 1886. 46). 
Terwijl men vroeger meende, dat alle vreemde lichamen de stolling bevorderen, 
toonde ereund aan, dat dat niet het geval is met zulke lichamen waaraan het bloed 
niet adhaereert. Wanneer het uit het levende dier opgevangen bloed met geen andere 
oppervlakten in aanraking komt dan die met olie of vaseline bestreken zijn, blijft de 
stolling onbepaald langen tijd uit. Doch het kleinste plekje , waar adhaesie plaats heeft , 
is voldoende om de geheele bloedmassa op de gewone wijze te doen stollen. Blijft 
nu de stolling in het levend lichaam uit, omdat er geen adhaesie plaats heeft tusschen 
hel bloed en de binnenvlakte van den vaatwand? En hoe bewerkt de adhaesie de 
vorming van fibrine? Dat zijn vragen, die in verband met freund’s proeven wel op- 
geworpen maar nog niet beantwoord kunnen worden. D. H. 
