WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
35 
lucht in een droogklok , waarvan uien de werking versnellen wil , tot een vrij hooger 
graad van verdunning brengen, enz. Het werkt, aanhoudend en geregeld, enkel door 
het openen van een, met de stedelijke waterleiding in verband slaande kraan. He 
zeer eenvoudige inrichting, waardoor heen nu het water stroomt om op zijnen weg 
de lucht mede te voeren uit elk reservoir, dat daarmede door een zijdelings aan- 
gebrachte buis in gemeenschap staat, kunnen wij hier, zonder afbeeldingen, niet 
beschrijven. Laat het dus hier genoeg zijn te zeggen, dat zij geheel naar het beginsel 
der injectoren van giffard, of, om tol den oorsprong daarvan op te klimmen, naar 
dal van de »kraan van pelletan” is zamengesteld. 
Bovendien beschrijft tissandier ook nog een toestel , bestemd om door dezelfde 
waterleiding een aanhoudenden stroom van zaamgeperste lucht te verkrijgen. Deze — 
wij onthouden ons alweder om dezelfde reden van eene beschrijving daarvan — be- 
rust op het beginsel van de bekende »trompes hydrauliques” zooals die, welke in 
smeltwerken , waar men over weinig water met groot verval kan beschikken , den lucht- 
stroom voor de ovens leveren. Tissandier schijnt dit niet te hebben begrepen , althans 
zijne beschrijving der werking van dezen toestel in zijn eigen tijdschrift is, men 
zou haast kunnen zeggen, slordig. 
Daar tissandier aan deze inrichtingen een vrij uitvoerig opstel met een groote 
en drie kleinere afbeeldingen wijdt, schijnen zij in zijn vaderland nog weinig bekend 
te zijn of althans weinig gebruikt te worden. In ons vaderland is dit, voor zoover 
ons bekend is, ook het geval. Toch kunnen wij ten minste wat de eerste aangaat, 
uit eigen ondervinding van een drietal jaren, getuigenis geven van de uitnemende 
diensten, die zij ook in een physisch laboratorium en bij het onderwijs bewijzen 
kunnen, en daarom meenden wij ze hier ter sprake te mogen brengen. 
De hoogere burgerschool met vijfjarigen cursus te Haarlem bezit namelijk sedert 
dien tijd een waterstraal-luchtpomp van de gebr. korting te Hannover. Deze is ge- 
heel en al op dezelfde wijze als de door tissandier beschrevene ingericht en brengt 
in een luchtklok , even als bij de gewone luchtpompen op een plaat luchtdicht ge- 
plaatst, binnen vrij korten tijd — voor een van omstreeks 4 liters inhoud binnen 
tien minuten — eene verdunning der lucht te weeg, die voor verreweg de meeste 
proeven, welke men gewoon is bij het onderwijs te doen, ruim voldoende is. En 
dit op een wijze, die eiken docent, welke eens daarmede vertrouwd is, onmogelijk 
weder vrede zal doen hebben met het gebruik van eene gewone luchtpomp. Men 
opent de kraan der waterleiding, zoodra alles is gereed gemaakt en, terwijl men 
rustig voortspreekt en de beteekenis toelicht van het verschijnsel , dat zich zal voor- 
doen , ontstaat dit, zonder eenige stoornis, zonder eenig intermittent geluid en vooral 
zonder die pompbeweging, waarop — wij beroepen ons hier op de ondervinding van 
al onze collega’s — de niet bijzonder intelligenten onder de leerlingen allicht méér 
acht geven dan op het verschijnsel zelf en op de verklaring. 
De grens van de verdunning, welke men met zulk een luchtpomp kan bereiken, 
hangt jn de eerste plaats van de temperatuur af. Het zal namelijk aan ieder duide- 
