78 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
PHYSIOLOGIE. 
De bewegingen der zeesterren. — Preyer heeft in het zoölogisch station te 
Napels veelomvattende onderzoekingen gedaan over de bewegingen van verschillende 
soorten van zeesterren, behoorende tot de geslachten Asterias , Astropecten , Aste- 
rina , Palmipes , Luidia, Chaetaster , Echinaster , Ophidiaster , enz. Onder zijne 
talrijke interessante resultaten verdienen de volgende voornamelijk vermelding. Wan- 
neer een van de stralen van een zeester wordt afgesneden, kruipt die afgesneden 
straal rond , beweegt zich naar het licht en draait zich om , wanneer hij op den 
rug wordt gelegd. Ai deze bewegingen vereischen natuurlijk in hooge mate coördi- 
natie van de werking der ambulacraalpootjes. Nu toonde preyer aan, dat deze 
coördinatie afhangt van het aantal centrale gangliën, dat met den afgesneden straal 
in verbinding is. Blijft de geheele nerveuse centraalring met den straal in ver- 
band , dan geschieden de bewegingen even goed als bij het ongeschonden dier , en 
hoe minder men van den centraalring overlaat , des te langer heeft de straal werk 
om b. v. uit de rugligging in de buikligging over te gaan. Hieruit volgt dus, dat 
twee functioneel gelijkwaardige deelen van het zenuwsysteem te zamen qualitatief 
meer vermogen dan ieder op zich zelf. Misschien hangen dus ook bij hoogere dieren 
de werkingen der zenuwcellen niet alleen af van hunne qualitatieve eigenschappen , 
maar ook van hun aantal en onderlinge verbinding. 
Bovendien onderzocht preyer de handelingen der zeesterren, wanneer ze in on- 
gewone omstandigheden waren geplaatst. Die handelingen wezen er duidelijk op, 
dat hier niet aan zuivere reflexbewegingen te denken valt, maar eerder aan een, zij 
het dan ook zeer rudimentair, intellect. Wanneer over een van de armen van eene 
langarmige zeester (b. v. Ophiomyxa of Ophioderma) een stukje caoutchoucbuis 
werd geschoven, dat er eng om sloot, dan begon het dier, na eenige vergeefsche 
pogingen om zich te bevrijden , het stukje buis met de beide naburige armen weg te 
schuiven , terwijl de arm zelf zich meer en meer terugtrok en eindelijk het stukje 
buis als eene laars van een been werd verwijderd. Dat dit geene eenvoudige reflex- 
beweging was, bleek daaruit, dat onder andere omstandigheden het hinderlijke 
omhulsel op andere wijze door schuren over den, bodem of door heen en weer slin- 
geren werd verwijderd. Ook wanneer een zeester door vijf stiften, die aan de basis 
der stralen op een kurkplaat worden bevestigd, als het ware wordt vastgezet, gelukt 
het haar binnen betrekkelijk korten tijd op zeer doelmatige wijze tusschen de stiften 
weg te kruipen. Nog tot een aantal andere punten heeft preyer zijne onderzoekingen 
uitgeslrekt: het klimmen , de bewegingen naar het licht, de zelfampulatie van armen enz. 
waarover we hier niet in het breede kunnen refereeren. Ten slotte levert dit onder- 
zoek een bewijs voor het groote gewicht van het zoölogisch station ook voor phy- 
siologische vraagstukken , ofschoon het tot nog toe uit den aard der zaak bijna 
uitsluitend morphologische onderzoekingen in het leven heeft geroepen. ( Mittheil 
aus der Zoöl. Station zu Neapel; VII, I en II). D. h. 
