JAN RUDOLPH HEIMAN. 
1 B 
Leiden een exemplaar te vinden , alsmede van de Chemische en Physische 
Oefeningen van p. J. kasteleijn en de Nieuwe Chemische en Physische 
Oefeningen van van werkhoven. Een exemplaar van de Nieuwe schei- 
kundige Bibliotheek , in 1793 uitgegeven onder redactie van heiman en 
de Hollandsche scheikundigen, waarin onder anderen een zeer merk- 
waardige levensschets van lavoisier door heiman moet voorkomen, 
heb ik tot heden niet kunnen opsporen; voor de kennis van deze 
periode zijn die tijdschriften onmisbaar. 
Onder de proeven , die na hunnen overgang tot de antiphlogistische 
theorie het meest de aandacht hebben getrokken , zijn die van het 
zoogenaamde branden van metalen in zwavel in de allereerste plaats te 
noemen. 
Het feit , dat metalen , bij volkomen afsluiting van lucht , onder licht- 
en vuur verschijnselen zich met zwavel verbinden , was destijds nog 
onbekend. Deiman werd misschien op het denkbeeld gebracht door 
zijne uitgebreide onderzoekingen van de zwavel-alkaliën , of door eene 
herhaling der proeven van baume , die de verbinding van metalen met 
zwavel reeds vroeger had opgemerkt , doch niet of onjuist had verklaard. 
Deiman richtte deze proeven zoo in , dat het onmogelijk was de 
licht- en vuurverschijnselen aan andere oorzaken dan aan eene ver- 
binding van de metalen met zwavel toe te schrijven. Zoodra deze 
proeven bekend werden , baarden zij niet weinig opzien ; nauwelijks 
hadden vele scheikundigen en hij zelf het phlogiston den rug toege- 
keerd, of men bewees proefondervindelijk, dat de verbranding nog op 
andere wijze dan in zuurstof kon geschieden, zooals lavoisier vol- 
gens zijne theorie had aangenomen. 
Onze scheikundigen lieten zich echter niet op een dwaalspoor leiden. 
De theorie van lavoisier had reeds te diep wortel geschoten om bij 
den eersten windstoot te beswijken. Met ernst en beradenheid verde- 
digden zij hunne proeven én hielden vol , dat bij dit proces van geene 
verbinding met zuurstof sprake kon zijn ; en ofschoon schijnbaar strij- 
dende met de theorie , trachtten zij , voor zoover het mogelijk was , 
terstond eene bevredigende oplossing te geven. »So viel wollen wir 
indessen zum voraus anmerken — schrijven zij aan crell — dasz 
nach unser Meinung auf die entbundene Warme (calorique libre) Ruck- 
sicht zu nemen ist. Es ist bekannt dasz durch Yermischung zweier 
oder mehrere Korper die Capacitaten für Warme sich andern, dasz 
wenn das Gemische weniger Capacitat für Warme besitzt als die Korper 
woraus sie zusammen gesetzt ist , in diesem Falie freie Warme entsteht.” 
