DE INKTVISSCHEN EN HET SPROOKJE VAN DEN KRAKEN. 
51 
liggende schelpen van Sepia s niet meer waargenomen wordt. Het voorste 
gedeelte van den stekel is uitgehold, en bevat het nietige beginsel 
van een eenigszins gebogen , in kamers verdeelde schelp (de Phrag- 
moconus). Bij Nautilus wordt deze Phragmoconus tot een groote , uitwen- 
dige spiraalswijs gekronkelde schelp (fign. 8 — 10), welker achterste en 
tevens kleinste kamers met lucht gevuld zijn , terwijl alleen de jongste 
en grootste kamer het dier tot woonplaats dient. Een buis, de sipho, die 
grootendeels vliezig , en slechts in de nabijheid van de scheidingswanden 
der kamers gedeeltelijk verkalkt is, strekt zich door alle kamers uit. 
In den rudimentairen Phra moconus van Sepia ontbreekt de sipho. De 
post hoorntjes — schelpjes van koppootige weekdieren (Spirula ) , 
die de intertropische gedeelten van den Atlantischen Oceaan bewonen — 
schijnen den overgang te vormen tusschen de inwendige schelpen der 
Tienarmigen en de uitwendige der Nautiliden. Versteeningen , veroor- 
zaakt door stekels van voorwereldlijke koppootigen , zijn de zoogenaamde 
duivelsvingers, dondersteenen of Belemniten , welker komst 
aan de aardoppervlakte men eertijds in verband bracht met het inslaan 
van den bliksem. Zij komen in groote hoeveelheid in lagen van de 
krijtformatie voor. 
Het grootste gedeelte van de rugplaat van onze zeekat wordt ge- 
vormd door eene witte, sponsachtige kalkmassa, die uit 150 a 200 
evenwijdige kalklaagjes bestaat. Dit deel van de schelp wordt soms 
nog als polijstmiddel of als tandpoeder gebruikt. Vroeger was dit zoo- 
genaamde zeeschuim ( 'os sepiae , weisses Fischbein) officineel ; ook ge- 
bruikte men het voor het matslijpen van de ivoren plaatjes der 
miniatuurschilders. 
Behalve bij de gewone inktvisschen (Sepia) vindt men ook bij de 
gewone dwerg-inktvisschen ( Sepiola ) een verkalkte rugplaat. Die van 
de pijl-inktvisschen (Loligo , fig. 2 : b) is meer langwerpig , vedervormig 
en hoornachtig. (Wij noemden hier alleen die tienarmige cephalopoden , 
welke ook op onze kust voorkomen.) 
Eerder nog dan de rugplaat zou men het kopkraakbeen met 
het inwendig geraamte der gewervelde dieren , en wel met den schedel , 
kunnen vergelijken. Evenals deze dient het tot beschutting van de 
centrale deelen van het zenuwstelsel. Bij alle weekdieren 
zijn drie voorname centra voorhanden. Elk dezer .centra bestaat uit 
een paar zenuwknoopen (gangliën) , die bij de hoogst ontwikkelde week- 
dieren (bij de koppootigen en bij de buikpootigen of slakken) tegen 
elkander aan liggen , en min of meer versmolten zijn. Bij de vertegen- 
