56 
DE KOLA-NOOT. 
dat de wilde volkeren , in langvervlogen eeuwen , nagenoeg van alle 
in hunne streken groeiende gewassen van tijd tot tijd moeten gegeten 
hebben , zij het nu , dat zij daartoe door een of andere in het oog 
loopende eigenschap werden aangelokt , zij het , dat zij in tijden van 
hongersnood zich gedwongen zagen , alles wat zij slechts verteren 
konden , als voedsel te gebruiken. Slechts op deze wijze toch laat zich 
verklaren, hoe de mensch er toe gekomen is, de opwekkende werking 
der drie genoemde gewassen te leeren kennen, te meer, daar in de 
streken , waar deze voorkomen , het stelselmatig wetenschappelijk onder- 
zoek der beschaafde volkeren in geen andere algemeene gewassen de 
aanwezigheid van zoo aanmerkelijke hoeveelheden dier zelfde stof aan 
het licht gebracht heeft. 
De namen Thea chinensis , Coffea arabica en Ilex paraguayensis (Maté) 
wijzen terstond de streken aan , in welke deze gewassen voornamelijk 
inheemsch zijn. Het is nu in meer dan een opzicht belangrijk te ver- 
nemen , dat ook elders een plant gevonden wordt , die dezelfde schei- 
kundige stof in vrij aanzienlijke mate bevat, en wier physiologische 
werking door de inlandsche volkeren even hoog geschat wordt, als 
dit met de drie genoemde gewassen het geval was. Deze plant, wier 
beteekenis , naar het schijnt , aan darwin toenmaals niet bekend was , 
is de kola , wier zaden onder den naam van kola-noten in West- en 
Midden-Afrika algemeen met hetzelfde doel gebruikt worden als bij 
ons koffie en thee. 
Reeds in 1865 bevond een engelsch onderzoeker, dat in deze 
zaden een gehalte van omstreeks 2 pet. caffeïne voorkwam ; en dat 
zij dus in dit opzicht voor koffie , thee en maté niet onderdoen , ja 
de gemiddelde soorten van deze daarin eerder overtreffen. Later heb- 
ben verschillende scheikundigen deze uitkomst bevestigd, in enkele 
gevallen zelfs een nog iets grooter gehalte aan caffeïne gevonden , 
en daarenboven in deze noten een , zij het ook kleine , hoeveelheid 
theobromine (0,02 pet.) aangetoond. Deze laatste stof is oorzaak, dat 
de werking der kola-noten in zekere opzichten met die van chocolade 
overeenkomt , daar zij eveneens in de cacao-boonen , de zaden van 
Theobroma Cacao , een werkzaam bestanddeel vormt. 
Daar deze kola-noten bij ons slechts weinig bekend zijn , en toch 
eene nadere kennismaking ten volle verdienen , wensch ik in dit opstel 
de aandacht van de lezers van het Album der Natuur op haar te ves- 
tigen. Ongetwijfeld zullen zij allengs meer op den voorgrond treden , 
vooral sedert in de laatste jaren de europeesche handel zich een 
