60 
DE KOLA-NOOT. 
geoogst zijn , een grooten invloed op hare waarde. De ja-n-karagu , 
die in het einde van Februari verzameld wordt , kan slechts korten 
tijd bewaard worden. De beste soort , die tevens den grootsten oogst 
levert , en gedurende drie of vier maanden geplukt wordt , heet gam- 
m gari, terwijl eindelijk in het najaar nog de nata als kleine, doch 
niet licht bedervende noten ingezameld wordt. Op de groote handels- 
plaatsen in het binnenland, b. v. te Timbuktoe , treft men echter 
geenszins al deze soorten aan. 
In het geheel e binnenland, van Afrika vormen de kola-noten , die 
hier ook wel Goeroe of Goero , op sommige plaatsen ook Ornbene ge- 
noemd worden , een algemeen gebruikt en dagelijksch artikel van weelde. 
Zij vervangen onze koffie en onze thee , en zelfs in die streken van 
Afrika waar de koffieboom in het wild groeit of gemakkelijk aange- 
plant kan worden , geven de negers aan de kola-boonen verreweg de 
voorkeur. Nu eens worden de noten alleen gekauwd , dan weer ge- 
geten. Zij stellen de kooplieden en hunne slaven in staat, om op lange 
dagmarschen aanhoudende vermoeienis te trotseeren , en onderdrukken 
het gevoel van honger gedurende langen tijd. Vandaar, dat zij op 
groote tochten even algemeen gebruikt worden als de coca in Peru 
en de betel in Indië. Zij bevorderen de spijsvertering en dienen als 
geneesmiddel tegen allerlei ziekten. Zij hebben een eenigszins bitteren 
en samentrekkenden smaak, doch aan dezen gewent men zich gemak- 
kelijk , zoodat ook voor europeesche reizigers in Afrika het gebruik 
dezer zaden spoedig eene behoefte wordt. Evenals olijven hebben zij het 
vermogen , om aan alles , wat men terstond na hen in den mond neemt , 
een aangenamen smaak mede te deelen , ja zelfs slecht drinkwater heeft 
een frisschen smaak, als men tijdens het gebruik kola-noten kauwt. 
Na roosting kan men uit de noten op dezelfde wijze als uit koffieboonen 
een drank bereiden , die in smaak en werking veel overeenkomst met 
onze koffie heeft. Behalve tot al deze doeleinden worden de noten 
daarenboven nog tot het bereiden eener gele kleurstof gebruikt. 
Bij het bespreken der geographische verspreiding hebben wij ge- 
zien , dat de kola-boom uitsluitend in de kuststreken van tropisch 
Afrika, en wel alleen aan de westkust, voorkomt. Voornamelijk in 
Siërra Leone en Ashanti zijn zijne vruchten een hoofdproduct; in veel 
mindere mate vindt men hem in Loango , aan den Congo en tot in 
Angola. Van Siërra Leone en Ashanti uit bestaat er in dit artikel 
een uiterst levendige handel , die voornamelijk op westelijk Soedan ge- 
