IN GROOT-BRITANNIE EN IERLAND. 
73 
om hen in staat te stellen iets hoogers te kunnen verteren. In de 
wiskunde zijn zij zóó weinig bedreven , dat men meestal beginnen moet 
hun de leer der evenredigheden uiteen te zetten ; een logarithmentafel 
wekt hunne hoogste verbazing op. Teekenen kunnen zij niet ; dit wordt 
in den regel als een »extra”vak op de scholen beschouwd. Van het fransch 
weten zij iets , maar het duitsch , zoo ongeveer de taal der nieuwere 
natuurwetenschap , is hun geheel onbekend. Ik klaag niet over hunne 
geringe natuurkennis , maar over de onwetenschappelijke opleiding , die 
zij op school vonden ; zeer velen hebben niet met ernst leeren werken , 
zoodat de taak van den toekomstigen onderwijzer dikwijls meer op die 
van eenen slavendrijver dan op die van eenen vriend gelijkt. Ik spreek 
misschien harde woorden , maar het kwaad heeft zulk eenen omvang 
verkregen, dat het niet te duidelijk in het licht kan worden gesteld.” 
Om ook nog van Prof. chrystal een woord aan te halen wijs ik 
op zijne klachten omtrent de verouderde leerboeken voor de stel- 
kunde , die nog altijd in Engeland worden gebruikt. Het leerboek 
van EUCLIDES voor meetkunde , reeds twee duizend jaar oud , schijnt 
daar nog niet verouderd te zijn. De studie is geheel aangelegd op 
de examens ; wie de grootste vaardigheid in het oplossen van vraag- 
stukken bezit , heeft de grootste kans om te slagen. Men bepaalt zich 
dus tot den inhoud van één leerboek , en groot is de verontwaardiging , 
wanneer de examinator buiten het boekje gaat. Hier vernemen wij niet 
minder ernstige klachten omtrent de ontwikkeling der aanstaande stu- 
denten dan in de sektie voor scheikunde. »Toen ik voor de eerste 
maal beproefde aan mijn gehoor over coördinaten te spreken , bemerkte 
ik, dat ik beginnen moest de gewone stelkunde eerst te herhalen.” 
Komen de studenten zeer onvoldoende voorbereid aan de universi- 
teiten, voor het onderwijs in de natuurwetenschappen zijn deze over 
het algemeen slecht ingericht. De gelegenheid om zich in de praktijk 
van het onderzoek te bekwamen ontbreekt wel niet geheel , maar toch 
staan Oxford en Cambridge , waar aan de laboratoriën het meeste geld 
ten koste is gelegd , Yerre achter bij eene duitsche universiteit van den 
tweeden rang. Prof. armstrong is er ten hoogste dankbaar voor , dat hij 
eenen geruimen tijd aan eene duitsche universiteit vertoefde , te midden 
van een groot aantal anderen werkte en den heilzamen invloed mocht 
ondervinden van eene omgeving , die met den geest van het onder- 
zoek was vervuld. »De student leert niet alleen van den arbeid , waar- 
mede hij zelf bezig is, maar hoort en ziet ook anderen met hun 
onderzoek bezig ; de verschijning van de nieuwe afleveringen der tijd- 
schriften wordt telkens met belangstelling afgewacht en de inhoud 
6 
