74 
DE NATUURWETENSCHAPPEN 
er van met vuur beoordeeld; door het opzoeken der reeds bestaande 
gegevens leert men de wijze kennen, waarop de meesters werkten. 
In zulk eene omgeving werd het mij eerst recht levendig , wat ik 
onder de wetenschap der scheikunde moest verstaan.” 
De tijd der hoogleeraren is in Engeland dikwijls zoozeer met hunne 
lessen en examens bezet , dat zij op die eigenaardige mieren in Mexiko ge- 
lijken , die door hunne dikke achterlijven als honigpotten voor de mieren- 
maatschappij dienst kunnen doen. Toch is hunne roeping hooger ; zij moeten 
niet alleen kennis mededeelen aan anderen , maar behooren ook de weten- 
schap vooruit te brengen. Geen wonder , dat weinigen aan deze roeping 
beantwoorden , nu hun tusschen de talrijke lessen , voor velen zoowel 
’s avonds als over dag , slechts enkele verstrooide uren overblijven, terwijl 
eigen onderzoekingen geruimen tijd de onverpoosde aandacht vereischen. 
De vergelijking door sir playfair getrokken tusschen het geld , 
hetwelk in Engeland en in de andere landen van staatswege aan het 
hooger onderwijs wordt besteed, getuigt ook niet ten gunste van zijn 
vaderland. Frankrijk, hetwelk na den oorlog van 1870 tot inkeer 
kwam , Pruisen het zuinigste land der wereld , Nederland , Zwitserland 
kunnen tot een beschamend voorbeeld strekken. Het laatste land be- 
wijst bovendien , hoe men door kunstmatige middelen kan vergoeden , 
hetgeen de natuur niet geeft. Steenkool en de overige ruwe grond- 
stoffen voor de nijverheid worden er niet gevonden, de bergen heb- 
ben den invoer van buiten bemoeielijkt , en toch bekleedt Zwitserland 
eene geëerde plaats onder de landen , waar het fabriekswezen eene bron 
van rijke inkomsten is. Niet voor een gering gedeelte heeft het dit 
te danken aan de uitstekende polytechnische school te Zürich. In 
Engeland bestaat er niets, hetwelk naast deze inrichting kan worden 
genoemd. »Wie hier te lande,” zegt chrystal, » vruchten oogsten 
wil, vergeet, dat er eerst gezaaid worden moet.” 
Op dit gebied achten de sprekers geen verbetering mogelijk dan 
door eene volledige hervorming in het stelsel van onderwijs en in de 
wijze waarop de examens worden afgenomen. Bovendien wordt aan- 
gedrongen op levendiger verkeer tusschen de mannen van wetenschap , 
die aan de verschillende universiteiten verbonden zijn. 
Sir playfair vestigt vervolgens de aandacht op de voordeelen , welke 
eene meer algemeene natuurkennis voor de nijverheid afwerpen zal. 
Slechts op enkele punten van het geheel, waarmede de kennismaking 
ten zeerste aanbevolen mag worden , kunnen wij hier wijzen. In de 
uitoefening der verschillende bedrijven kan men drie belangrijke ver- 
beteringen opmerken, die de menschen ook reeds leerden maken 
