IN GROOT-BRITANNIE EN IERLAND. 
75 
voordat zij zich hierbij door de natuurkennis lieten voorlichten. De 
eerste is de vervanging van de ruwe lichaamskracht door het gebruik 
der natuurkrachten. Zoo gebruikte herkules het water van den Al- 
pheus om de stallen van Augias te reinigen en leerden de Kamscha- 
dalen. inzien , dat zij door middel van het vuur eenen boom konden 
uithollen om een kano te maken, terwijl het werk met de hand hun 
drie jaar kostte. De tweede verbetering is besparing van tijd of be- 
zuiniging van de noodige grondstoffen ; een kalander geeft binnen 
denzelfden tijd aan mijlen laken eenen even schoonen glans als een Afri- 
kaansche wilde aan enkele duimen door het met eene schelp te wrij- 
ven ; een dozijn stalen pennen , die eerst een shilling per stuk kost- 
ten , koopt men thans voor eenen stuiver. Eindelijk leert men nog den 
afval gebruiken ; uit oud ijzer en de uitwassen op eikenbladeren heeft 
men inkt leeren bereiden ; de stinkende afval uit de gasfabrieken 
wordt in den vorm van schitterende verfstoffen en van welriekende 
vochten aan de markt gebracht, of geeft als eene gewaardeerde mest- 
stof nieuw voedsel aan den uitgeputten grond. 
Op dezen weg moet de nijverheid voortgaan , zal zij met de mededingers 
kunnen wedijveren , en wat stelt haar daartoe in staat ? wat anders dan de 
hulp der natuurkennis? Was deze meer in alle standen doorgedrongen, dan 
zouden onze mannen , die geld en tijd bezitten en de groote massa voor- 
gaan en helpen , niet zoo met den vinger kunnen worden aangewezen. 
Waarlijk de sprekers op de vergaderingen van de British Association 
te Aberdeen hebben hun volk niet gevleid. Zou hun wensch worden 
vervuld , zouden de onderwijsmannen in Engeland hun beeld herkennen 
in den spiegel, die hun voorgehouden wordt? Reeds meermalen heb- 
ben zij zich er van afgewend. 
Wie zich aan een ander spiegelt , spiegelt zich zacht. Nederland 
werd in Aberdeen met eere genoemd. Mochten allen hier te lande, 
die er belang bij hebben , rijpelijk overwegen , hetgeen de engelsche 
deskundigen verplicht waren te zeggen. Zijn er hier, die Nederland 
terug willen dringen op den weg , waarop het zich bewoog , de waar- 
schuwing van over de Noordzee klinke voor hen niet te vergeefs ! 
Zijn er ook hier misschien onderwijzers , die van wege het groote 
aantal boomen geen oog meer voor het bosch hebben, voor wie de 
groote openbaring der natuur opgaat in eene opeenhooping van afzon- 
derlijke verschijnselen , ook zij kunnen hun voordeel vinden bij het- 
geen te Aberdeen gesproken werd. Maar zoo voortgaande , zou dit 
overzicht niet blijven , wat het behoort te zijn. D. v. C. 
