78 
ARCHIMEDES EN DE KROON VAN HIERO. 
het toch verbazend sterk ! Ik althans wil gaarne bekennen , dat ik 
telkenmale , als ik die geschiedenis aan mijn leerlingen verhaalde , over 
het laatste gedeelte daarvan wel wat vluchtig ben heen gegleden , 
uit vrees dat misschien een daarvan het in zijn hoofd krijgen zou mij 
te vragen »of archimedes geen hinder had bekomen van een zóó lang- 
durig verblijf in ’t water.” 
In den laatsten tijd is deze moeielijkheid opgeheven langs den natuur- 
lijksten weg : dien van terugkeer tot de bron , waaraan al onze kennis 
van archimedes en de kroon is ontleend : het werk van den Romein- 
schen bouwmeester vitruvius. Een fransch geleerde, terquem, heeft 
dit opnieuw doorgelezen en daaraan de bouwstoffen ontleend voor zijn 
boek, getiteld La Science Romaine d V époque d'Auguste. Om de belang- 
rijkheid van het feit en omdat , zooals hij zegt , de leerboeken der 
physica dit gewoonlijk niet juist weergeven, geeft hij een letterlijke 
vertaling van de woorden van vitruvius , voor zoover zij de geschie- 
denis betreffen van archimedes met de kroon. Tot aan het bad toe 
behelst zijn verhaal hetzelfde als wat boven daarvan is medegedeeld, 
slechts is dit veel korter. Maar dan gaat hij voort — ik vertaal nu 
ook letterlijk het fransch van terquem — 
» terwijl archimedes in het bad afdaalde liep daar water uit weg”; 
De kuip was dus zeker tot den rand daarvan of tot dien van een 
uitlaatpijp gevuld. En daarna volgt : 
» de verklaring hiervan gevonden hebbende , bleef archimedes niet 
langer in het bad , hij sprong verheugd uit de kuip en geheel naakt 
naar zijn woning loopende , riep hij luide , dat hij gevonden had wat 
hij zocht. Want al loopend riep hij herhaalde malen in ’t Grieksch: 
Eurèka, Eurèka! 
»En inderdaad, ten gevolge van zijne ontdekking deed hij, zegt 
men, twee massa’s vervaardigen, een van goud en de andere van 
zilver , elk juist evenveel wegende als de kroon. Toen vulde hij een 
vat van een zekeren inhoud geheel met water , dompelde daarin de 
zilvermassa en er liep eene hoeveelheid daarvan weg, overeenkomende 
met de grootte van het ingedompelde lichaam. Hij nam daarop het 
metaal weg , waardoor het watervlak daalde en vulde het vat weder 
met water geheel aan met behulp van een bekende maat 1 . Hij vond 
op deze wijze welk gewicht aan zilver overeenkwam met een bepaalde 
maat water”. 
1 A Vaide d'un métier, heet het in het fransch. 
