DE INKTVISSCHEN EN HET SPROOKJE VAN DEN KRAKEN. 
89 
gaat in den regel gepaard met een algemeen glinsteren en iriseeren 
van de huid. Men is als ’t ware getuige van een storm van toorn 
en zenuwachtige opgewondenheid. 
De kleurveranderingen worden veroorzaakt door cellen (chromato- 
phoren ) , die een uiterst fijn verdeelde kleurstof bevatten en in de 
huid voorkomen. Deze cellen hebben , als zij in rust verkeer en , een 
zeer klein volume , en herkrijgen dit , na vormverandering , door de 
veerkracht van hun wand. Dan brengt de in kleine klompjes samen- 
gedrongen kleurstof op de huid slechts fijne vlekjes teweeg. Aan elke 
chromatophore zijn echter spiervezels gehecht, die bij wijze van de 
stralen eener ster van hare oppervlakte uitgaan. Door de samentrek- 
king dezer spiervezels wordt de cel afgeplat en de daarin aanwezige 
kleurstof over een grootere oppervlakte verspreid , waardoor hare 
kleur een wijziging ondergaat. — Het glinsteren en iriseeren is een 
gevolg van de aanwezigheid in de huid van een groot aantal fijne 
en dicht bij elkander gelegen plaatjes onder de laag , die de chroma- 
tophoren bevat. 
In het vermogen om van kleur te veranderen bezit de inktvisch 
een uitstekend middel om zijne vijanden te verschalken. De veelvoet , 
die zich te midden van grijsachtige steenen ophoudt , neemt ook zelf 
een grauwe kleur aan en vertoont dan een treffende overeenkomst 
met een verweerden steenklomp. Het is moeielijk uit te maken , of 
dit willekeurig geschiedt dan wel ten gevolge van een reflex-werking. 
Als een Sepia zand of fijne kiezelsteentjes onder zich heeft , bedekt 
hij zich daarmede door de beweging zijner vinnen , evenals de op buit 
loerende platvisschen en roggen gewoon zijn te doen. Tevens brengt 
hij zijne kleur , door de vorming van groenachtige en grijze vlekken 
op den rug, zoozeer in overeenstemming met de kleur der naburige 
voorwerpen , dat mensch en dier er door bedrogen worden , en den 
inktvisch niet opmerken of hem eerst dan bespeuren , als hij plotse- 
ling op zijn prooi toeschiet. 
In den regel bestaat er een duidelijk merkbaar verschil tusschen 
de mannetjes en de wijfjes der cephalopoden. Zoo is het wijfje van 
de gewone zeekat gemakkelijk jte herkennen aan de grootere breedte 
van haar lichaam en aan het gemis van de bij het mannetje voor- 
komende witte streep op de vinnen. Veel grooter is echter het geslachts- 
verschil bij sommige achtarmige koppootigen. Vooral merkwaardig 
zijn te dezen aanzien de dieren van het geslacht Argonauta (Papier- 
nautilus), waarvan de in de Middellandsche zee levende Argonauta 
