DE INKTVÏSSCHEN EN HET SPROOKJE VAN DEN KRAKEN. 
91 
wanneer het dier zich onder water ophoudt en vooral door ’t uitspuiten 
van vocht door den trechter zich voortbeweegt, achterwaarts gericht, 
zoodat zij het schelpje bedekken. Het dier is er dan ook geenszins aan 
vastgehecht; het kan de schelp verlaten, en eenigen tijd daarbuiten 
leven. Omdat de vorm van ’t lichaam niet overeenstemt met dien 
van de schelp , meende men eertijds , dat deze door een nog onbekend 
weekdier gevormd en na diens dood door den papiernautilus in ge- 
bruik genomen werd. 
Het mannetje (fig. 5 op blz. 46), dat men 'eerst in deze eeuw als 
zoodanig heeft leeren kennen, is veel kleiner dan het wijfje, en 
bezit geen schelp. De bovenste armen zijn bij hem aan het uiteinde 
niet verbreed , maar de derde arm aan de linkerzijde (3 / ) dient als 
paringsorgaan en verschilt daarom in vorm van alle overige armen. 
Aanvankelijk heeft hij een peer vormige gedaante ; deze blaas barst open , 
en daaruit komt een arm te voorschijn , die een orgaan bevat , waarin 
de voor de bevruchting dienende stof zich bevindt. Hij draagt zuig- 
nappen , doch eindigt in een lang , draadvormig deel , dat aan de overige 
armen niet voorkomt. Bij de paring dringt hij in de mantelholte van 
het wijfje door , en blijft daar , nadat hij zich afgescheiden heeft van 
’t lichaam van ’t mannetje. Geruimen tijd daarna bezit hij nog het 
vermogen om zich te bewegen. Vooral hierdoor zijn vele uitstekende 
onderzoekers , onder dezen cuvier , tot de dwaling vervallen , dat 
dit van ’t mannetje losgeraakt lichaamsdeel een bij ’t wijfje parasi- 
teerende worm zou zijn. Aan dezen werd de naam Hectocotylus gegeven. 
Later werd hij voor het mannetje zelf gehouden, terwijl men nu weet, 
dat hij slechts een deel er van is. 
Hetzelfde verschijnsel , dat wil zeggen , een als paringsorgaan dienen- 
den arm, die zich van ’t lichaam van ’t mannetje afscheidt , een echten 
Hectocotylus dus, vindt men ook bij sommige andere achtarmigen 
(Philonexis , Tremoctopus ). 
Een gehectocolyseerde arm — dat wil zeggen, een arm die in functie met 
den zooeven bedoelden overeenstemt , doch bij de paring niet los raakt — 
komt voor bij alle overige mannelijke koppootigen (met uitzondering van 
Nautilus ). Bij Sepia en Loligo is het de vierde arm aan de linkerzijde, bij 
Octopus de derde aan de rechterzijde. Hij is minder afwijkend gebouwd. 
Bij Sepia b. v. verschilt hij van de overige armen alleen hierdoor, dat 
de zuignappen aan het onderste gedeelte door huidplooien vervangen zijn. 
Bij de paring heeft het mannetje een hevigen strijd te voeren met 
het zich dapper verwerende wijfje. De mondopeningen voegen zich 
