106 
NICOLAS LEBLANC. 
te verliezen !) , en u zelfs uit te noodigen aan de natie alles mede 
te deelen , hetgeen gij van dit belangrijk artikel weet. Ik ben er van 
overtuigd, dat de burger dize zich ook gedrongen zal gevoelen dezen 
stap goed te keuren.” Ondertusschen was de fabriek den 8sten pluviose 
van bet tweede jaar (Februari 1794) door de regeering geheel in be- 
slag genomen. 
Wat zou LEBLANC anders hebben kunnen doen dan aan den » vriende- 
lijken aandrang” van bet Comité du salut public gehoor geven? Zijne 
zelfopoffering wordt dan ook op boogen prijs gesteld. Met allen lof 
wordt gesproken over de inrichting der fabriek te Franciade (de naam 
St. Denis herinnerde te veel aan bet koningschap) en de waarde van 
de daarin gevolgde bereidingswijze boven die van de andere wijzen 
gesteld, waarop in Frankrijk soda wordt bereid. » De burgers leblanc , 
dize en shée , de vennooten , behoorden tot de eersten , die bun geheim 
ter beschikking van den staat stelden , en brachten hiermede een edel 
offer aan het algemeen belang.” 
Dat leblanc recht had te verwachten , dat men hem , den ont- 
dekker van het beginsel, aan het hoofd der fabriek zou laten en dat 
hem het tractement van 4000 francs zou worden uitgekeerd, waarop 
hij krachtens de voorwaarden der vennootschap aanspraak maken mocht , 
wie zal het ontkennen? De staat nam immers met de rechten van 
den hertog van Orleans ook diens verplichtingen op zich. Het ging 
evenwel anders. Zij , die het hardst vrijheid , gelijkheid en broeder- 
schap roepen , denken dikwijls zoo weinig aan de rechten van hunne 
broeders. Met April 1794 hield voor de voormalige bestuurders iedere 
bezoldiging op ; de fabriek met de aanwezige grondstoffen en voort- 
brengselen werd verkocht , het geheim werd aan de groote klok 
gehangen. Zonder eenige schadevergoeding, ja zelfs zonder eenig deel 
te ontvangen van de opbrengst van het verkochte , werd leblanc op 
straat gezet. Dat was dan de vrucht van eenen tienjarigen arbeid! 
dat zijn genot van de rechten van den mensch ! 
Wij zullen hem niet volgen bij de uitoefening van de tallooze hem 
door de regeering opgedragen betrekkingen , waaronder slechts eene 
enkele behoorlijk bezoldigd werd en de meeste hem opofferingen in 
tijd en geld kostten. De tijden waren moeielijk; eene weigering om 
de eene of andere opdracht te vervullen kon gevaarlijk zijn , en voort- 
durend bleef leblanc hopen, dat de leiding der fabriek, waarvan 
het vaderland immers zoo belangrijke diensten ontvangen kon , hem 
nog eens zou worden toevertrouwd. Zoo zien wij hem met een bloedend 
