108 
NICOLAS LEBLANC. 
schrijving. »Men spreekt niet gemakkelijk over zichzelven , maar er 
zijn gevallen , waarin het groote bezwaren oplevert zedig te blijven , 
omdat de belangen van mijne reeds zoo rampzalige kinderen er door 
worden benadeeld. Mijn vaderland heb ik gediend met den ijver en 
de krachten , die in mij waren , al had mijne wijsheid misschien grooter 
kunnen zijn ; mijn eigenbelang zocht ik niet. Zes malen werd ik tot 
lid van het bestuur van het departement benoemd ; zoolang de com- 
missie van de Hospitalen en die voor de Arts et Metiers bestonden , 
ben ik er lid van geweest.” Dan volgt eene opsomming van de ver- 
schillende door de regeering hem opgedragen werkzaamheden ; in de 
departementen van deh Tarn en van Aveyron heeft hij een onderzoek 
naar den toestand der mijnen ingesteld. Volgens besluit van de re- 
geering is de concessionaris aangewezen de kosten van dit onderzoek 
te dragen , maar deze weigert en heeft leblanc dertien maanden lang 
in gebrek laten arbeiden. Zoo heer, zoo knecht. »De heer Malhon 
(zoo heet de concessionaris) is veroordeeld mij 5000 francs te be- 
talen ; maar geen penning zal ik daarvan ontvangen , tenzij het uit- 
voerend gezag zoo welwillend ware zich de zaak aan te trekken.” De 
regeering is echter doof aan dat oor. »Met de veroordeeling van 
orleans ging de verbeurdverklaring zijner goederen gepaard, zoodat 
mijne sodafabriek te Franciade tot stilstand gedoemd is. Grij , minister , 
kunt beoordeelen , van hoe groot belang die fabriek was.” 
Noemde ik dit overzicht aandoénlijk , beter was het geweest te 
zeggen , dat men het niet zonder klimmende verontwaardiging lezen 
kan. Alsof de ontdekker der sodabereiding een aalmoes vroeg, heeft 
chaptal hem weder 300 francs gezonden , en leblanc kan den moed 
niet meer hebben deze schamele bedeeling terug te zenden. Hoe diep 
moet zijne ellende wel geweest zijn, daar hij toch het hart hoog droeg 
in den boezem ; had hij niet vroeger eene vrij voordeelige betrekking , 
hem door zijne vrienden bezorgd, afgeslagen, omdat hij er zich niet 
geschikt voor achtte? 
Wanneer men zegt , dat chaptal den man , die recht kwam vragen , 
afscheepte met 300 francs , dan is daarmede de volle waarheid nog 
niet verhaald. Er was niet meer geld; door eene inschrijving op het 
grootboek zouden echter de overige 2100 francs kunnen worden ver- 
goed , maar dit verhinderde de wet , daar deze bepaalde , dat de rente 
voor op het grootboek ingeschreven kapitalen meer moest bedragen 
dan met deze som het geval was. Eene fraaie uitvlucht ! 
Ondertussehen waren de vennooten van 1791 weder in het voor- 
