NICOLAS LEBLANC. 
109 
loopig bezit gesteld van de fabriek; daar echter de natie aanspraak 
maakte op het vermogen van den hertog van orleans, trad zij als 
nieuwe vennoot op. Shee noch dize wenschte weder aan de werk- 
zaamheden deel te nemen, zoodat de bestaande vereeniging weldra 
op wettige wijze ontbonden werd. Leblanc kon dus de zaak alleen op 
zijne schouders nemen , maar hoe ongunstig waren de omstandigheden 
vergeleken met den tijd, waarin de fabriek werd begonnen. Zijn ge- 
heim was wereldkundig geworden ; elders was men reeds bezig volgens 
zijn beginsel goede soda te vervaardigen, en zonder kapitaal moest 
hij de mededinging aanvaarden Hegen bloeiende ondernemingen. Yan 
schadeloosstelling was er geen sprake, een doolhof van bedenkingen 
en listen werd uitgevonden , tal van hinderpalen werden op zijnen weg 
opgeworpen. Daarbij voegden zich huiselijk leed door eene gevaarlijke 
ziekte zijner vrouw en den dood van een zijner kinderen , en het 
nijpend verdriet , dat het hem onmogelijk was in de behoeften der 
zijnen te voorzien. 
Het was eene ingewikkelde verhouding tusschen den staat en de 
onderneming. De hertog van orleans had eene som van 200.000 livres 
in de zaak gestoken ; de opbrengst van den inhoud der fabriek met 
alle roerende goederen, paarden, rijtuigen enz. had ongeveer 121.000 
francs bedragen, zoodat er ten laste van den staat nog eene schuld 
van ongeveer 79.000 francs en de daarvoor verschuldigde rente op de 
fabriek rustte. De vaste goederen hadden ongeveer 55.000 francs 
opgebracht, doch daar deze som aan leblanc en dize overgelaten was 
onder de verplichting , dat zij er later verantwoording van zouden 
doen, maakte de staat op een aanmerkelijk gedeelte hiervan aan- 
spraak. Hoeveel zaken waren er daarentegen niet , die de voorma- 
lige vennooten van hunnen kant recht gaven op schadeloosstelling 
aan te dringen ; hunne sints lang niet uitbetaalde bezoldigingen , die 
voor leblanc jaarlijks 4000 francs bedroeg , het verlies van hun aandeel 
aan de winst , bovenal het verlies van hun geheim. Vier jaren moesten 
nog voorbijgaan , voordat de scheidsrechters uitspraak deden. Het waren 
vier moeitevolle jaren vol pijnlijk wachten , waarin de fabriek lang- 
zamerhand in werking werd gesteld , doch wegens de uiterst hooge 
rente , voor het geleende geld verschuldigd , niet tot eenigen bloei 
geraken kon. 
Vol inspanning wacht de ondernemer de wettelijke uitspraak af, 
misschien alleen steunende op den moed der wanhoop. Eerst in 1805 
valt de beslissing en wordt aan de verwachtingen , die er nog over- 
