118 
POPULAIRE NATUURKUNDIGE VOORDRACHTEN. 
die door een op 350 meters afstand geplaatste Gramme-machine be- 
wogen wordt. Sir william Siemens, die in 1883 overleden is, bracht 
op zijne buitenplaats te Turnbridge Wells overdag allerlei werktui- 
gen : pompen, zagen , hooisnij machines enz. met een dynamo in beweging 
en gebruikte ’s avonds dezelfde dynamo tot electrische verlichting van 
zijne woning. Sinds 1884 worden te Lawrence in Noord- Amerika de 
groote persen van het dagblad the American door dynamo’s bewogen. 
Siemens bracht te Mannheim op eene tentoonstelling een ascenseur of 
lift op die wijze in beweging; eveneens later in 1883 te Weenen. 
In 1879 werd door felix en chretien te Sermaize in 3 uur een 
veld van 1 hectare geploegd door middel van dynamo’s. Deze voor- 
beelden zouden met ettelijke andere te vermeerderen zijn. Maar de 
belangrijkste toepassing is wel die van het electrische spoor. 
In 1879 op de tentoonstelling te Berlijn werd het eerst een locomo- 
tief door electriciteit gedreven , die zich met . eenige wagens in een 
ovaal van 300 meters bewoog ; door siemens-halske was de inrich- 
ting aangebracht , die later ook dienst deed op de tentoonstellingen 
te Brussel, Dusseldorf en Frankfort. Het beginsel is naar het boven 
gezegde gemakkelijk te begrijpen. Een door een stoommachine ge- 
dreven dynamo levert den stroom en is geleidend verbonden met de 
rails en door de wielen der locomotief met de klos van een dynamo , 
die zich in de locomotief bevindt, en die bij ronddraaiing de wielen 
in beweging stelt en de locomotief met den wagen doet voortgaan. 
Later heeft genoemde firma de locomotief met wagens door een elec- 
trischen tramwagen vervangen , die op de tentoonstellingen van Parijs 
in 1881 en van Weenen in 1883 dienst deed, en ook op de Amster- 
damsche tentoonstelling aanwezig was , maar daar niet goed ingericht 
schijnt geweest te zijn , waardoor zij niet in werking is geweest. De 
eerste electrische tramlijn werd aangelegd in 1881 van het station 
Berlijn-Lichterfelde naar de kadettenschool ; eerst was zij 2450 meters 
lang, thans is zij tot 7.6 kilometers verlengd. Deze eerste lijn is door 
een aantal andere in verschillende landen gevolgd. Ook ons land heeft 
korten tijd zijn electrischen tram gehad te Zandvoort, waar men 
daarmee een traject van een paar kilometers kon afleggen ; gebrek 
aan passagiers en daardoor aan inkomsten deed de inrichting opheffen. 
Uit het voorgaande blijkt, dat de dynamo in sommige gevallen 
als tusschen werktuig gebruikt wordt tusschen de stoommachine en 
het werktuig, dat men in beweging wenscht te brengen. Werkelijk 
kan een dergelijk gebruik in bepaalde gevallen gewenscht zijn. Er zijn 
plaatsen, zooals b. v. de bovengenoemde modemagazijnen te Parijs, 
