I. DE ELECTRICITEIT ALS BEWEEGKRACHT. 
119 
waar men geen stoommachine in de onmiddellijke nabijheid van de 
te bewegen werktuigen kan plaatsen. In zulke gevallen kan het ge- 
bruik van dynamo’s de machinale beweging mogelijk maken. De stoom- 
machine kan immers overal elders , waar men er plaats voor heeft , 
worden aangebracht en voor de geleiddraden zijn alle plaatsen toe- 
gankelijk. Ook electrische trams in plaats van stoomtrams kunnen 
aanbeveling verdienen daar, waar men rook en damp wil vermijden. 
Maar een nadeel blijft steeds , dat men door het gebruik van tusschen- 
machines een zeker gedeelte van het arbeidsvermogen verliest, welk 
verlies men niet heeft bij on middellijke aanwending eener stoommachine. 
Anders is het intusschen gelegen met gevallen , waarin men het 
arbeidsvermogen niet aan eene stoommachine ontleent , maar waarin 
de natuur zelve het ons levert in den vorm van vallend water. Dat 
arbeidsvermogen kan ter plaatse , waar het aanwezig is , dikwijls niet 
worden gebruikt , en in zulke gevallen kunnen de dynamo’s uitstekende 
diensten bewijzen om het over te brengen naar eene plaats , waar 
het nuttig kan worden aangewend. Eenige jaren geleden liet de sedert 
overleden bekende chocoladefabrikant en député menter op zijn bui- 
tenplaats te Noisiel verschillende werktuigen drijven door het arbeids- 
vermogen van een op eenigen afstand gelegen waterval. De inrich- 
ting in dergelijke gevallen is in hoofdzaak steeds gelijk. Het vallende 
water drijft een turbine , welker beweging op een daar aanwezige- 
dynamo wordt overgebracht ; deze wordt door metaaldraden met een 
tweede dynamo verbonden , die zich op de plaats bevindt , waar men 
het arbeidsvermogen wil aanwenden en waarmede de werktuigen verbon- 
den zijn , die in beweging moeten worden gesteld. Zoo liet Sir william 
armstrong te Craigside door een Qp 1200 meters afstand gelegen water- 
val over dag een zaagmolen en een draaibank bewegen , terwijl de in 
de eerste dynamo opgewekte electrische stroom ’s avonds electrisch 
licht voortbracht. In de chemische fabriek van shaw te Greenwich 
worden door een op 137 meters afstand gelegen waterval een cirkel- 
zaag , een draaibank en een boormachine gedreven. Te la ïtochelle 
wordt op deze wijze sedert een drietal jaren eene rotatiepomp in wer- 
king gebracht , die aan eene stadswijk water verschaft , door het 
arbeidsvermogen van een op 3 kilometers van de stad gelegen water- 
val. Op de electrische . tentoonstelling te München in 1882 klapperde 
dagelijks eene dorschmachine door eene dynamo gedreven , met het 
opschrift: » Kraftübertragung aus der Hirschau. Entfernung 5 Kilo- 
meter.” ’s Avonds verschafte de stroom electrisch licht. 
Ook tot het voortbewegen van een electrisch spoor heeft men het 
