120 
POPULAIRE NATUURKUNDIGE VOORDRACHTEN- 
arbeidsvermogen van een waterval met goed gevolg toegepast. Op 
28 September 1883 werd in tegenwoordigheid o. a. van Sir wii.liam 
Thomson en Sir Charles Siemens zulk een electrisch spoor geopend 
tusschen Portrusk en Bushmills in Noord-Ierland , over eene lengte 
van 10 kilometers. Het arbeidsvermogen wordt geleverd door een 
waterval in het riviertje de Bush ; de draadgeleiding , die de dynamo 
der turbine met de rails verbindt , ligt onder den grond. Van het 
arbeidsvermogen, dat ongeveer 100 paardekracht bedraagt, blijft ge- 
noeg over om het electrische spoor met een snelheid van 16 kilo- 
meters in het uur te bewegen. Dit door de firma Siemens aangelegd 
spoorlijntje ligt- in een gunstige streek in de nabijheid van de ba- 
zaltkolommen van de Giant’s Causeway, die door toeristen druk be- 
zocht worden. 
In een door den Electrotechnische Verein te Berlijn bekroond ant- 
woord op een prijsvraag , waarin een kritische vergelijking van de 
electrische overbrenging van arbeidsvermogen met de meest gebruikelijk 
mechanische overdragingssystemen gevraagd werd , komt a. beringer 
tot het besluit, dat men tot op een afstand van 20 a 30 kilometers 
door tusschenkomst van den electrischen stroom voordeeliger van het 
arbeidsvermogen van een waterval , dat men om niet heeft , kan gebruik 
maken , dan van dat van een op de plaats zelve gestelde stoommachine. 
Zeer belangrijk zijn de proeven door marcel deprez genomen. Deze uit- 
stekende geleerde was als jongen een arme leerling van de Ecole des 
mines, en zijne onderwijzers waren zoo weinig over zijne vorderingen 
tevreden, dat zij voorstelden hem van school weg te zenden. Zijne 
onoplettendheid bij de lessen had echter dikwijls tot oorzaak , dat hij 
eene zaak , die op de les zijne belangstelling gaande maakte , in zijn 
hoofd liet omgaan. »I1 forgeait son ame au lieu de la meubler;” 
deze woorden van montaigne zijn op hem toegepast. Combes , toen- 
maals directeur van de Ecole des mines , zag beter wat in marcel deprez 
stak en behield hem op school. 
Deze marcel deprez nu heeft het eerst in 1882 tijdens de electrische 
tentoonstelling te München proeven genomen met het overbrengen 
van arbeidsvermogen op groote afstanden door middel van den elec- 
trischen stroom. Te Miesbach stond de stoommachine , die de eene 
dynamo in beweging bracht , en te München op de tentoonstelling 
was de tweede dynamo aanwezig. De afstand van beide plaatsen was 
57 kilometers, ongeveer de afstand van den Haag en Utrecht. De 
beide dynamo’s werden door gewone telegraafdraden van 4,5 milli- 
meters middellijn verbonden , die op de gewone wijze geisoleerd waren. 
