122 
POPULAIRE NATUURKUNDIGE VOORDRACHTEN. 
valhoogte afhangt. Vermeerdert men dus de electromotorisehe kracht 
van den stroom, dan zal men bij mindere stroomsterkte toch het- 
zelfde arbeidsvermogen behouden , en kan men van vrij dunne ge- 
leiddraden gebruik maken. Maar in zulk een geval wordt wat men 
vroeger de spanning der electriteit noemde grooter en moeten de 
geleiders zorgvuldig geïsoleerd worden. In die richting heeft men de 
oplossing van dit vraagstuk gezocht. 
Een tweede belangrijk punt is de verdeeling van den stroom , in 
geval de door de eerste dynamo geleverde stroom moet dienen om 
verschillende werktuigen, op verschillende punten opgesteld, in be- 
weging te brengen. Deze werktuigen moeten denzelfden regelmatigen 
gang behouden , hetzij zij-^ allen gezamenlijk werken , hetzij een of 
meer er van buiten werking worden gesteld. Men kan daarbij alle 
werktuigen in een reeks achter elkaar in dezelfde geleiding opstel- 
len. Dit doet men echter liever niet , omdat dan , zoodra een werk- 
tuig defect was , alle andere in de keten zouden stilstaan. Men slaat 
daarom bij voorkeur een anderen weg in en plaatst de verschillende 
werktuigen elk in een afzonderlijke vertakking van den geleider. Op 
welke wijze nu de regeling verkregen wordt , waardoor de verschillende 
machines in de keten steeds haar gelijkmatigen gang behouden , kan 
hier niet verder worden besproken. Dat deze regeling echter reeds 
een groote volmaaktheid bereikt heeft, blijkt o. a. uit de wijze , waarop 
ze is toegepast door marcel deprez. Op de electrische tentoonstelling 
te Parijs in 1881 heeft men zijne stroomverdeeling en stroomregeling 
practisch kunnen zien werken. Eene geleiding liep bijna het geheele 
gebouw rond , over eene totale lengte van omstreeks 2 kilometers. 
Op 27 verschillende, willekeurig gekozen plaatsen waren vertakkingen 
gemaakt ; in elk van die takken bevond zich een dynamo-electrische 
motor met het een of ander werktuig verbonden ; hier werd een naai- 
machine , daar een zaagmachine , ginds een metaaldraaibank , daar weer 
een pletmachine , enz. in beweging gebracht. Op één punt waren een 
aantal werktuigen in een kleine werkplaats vereenigd , waar een af- 
leiding gemaakt was, om electrisch licht voort te brengen. Aan het 
eind der geleiding bevond zich een groote drukpers van marinoni , 
zooals er ook een op de Amsterdamsche tentoonstelling aanwezig was. 
Ook deze toestel werd door een motor in een vertakking bewogen. 
Alle werktuigen werden naar willekeur in- en buiten werking ge- 
steld , geheel onafhankelijk van elkaar. In twee afleidingen dicht bij 
elkaar bevonden zich de drukpers en de pletmachine ; de eerste ge- 
bruikte 10 maal zooveel arbeidsvermogen als de laatste. Bij het op- 
