1. DE ELECTRlCITEIT ALS BEWEEGKRACHT. 
125 
GAUVAiN in zijn Qnatre vingt treize in den mond legt: »Wat is de 
wereldzee nog? Een onmetelijke nuttelooze kracht. Hoe dom is de 
aarde, dat zij zich den oceaan niet te nutte maakt.” 
Maar evenzeer als het water in beweging een onuitputtelijke bron 
van arbeidsvermogen oplevert, is dit met de stroomende lucht, met 
de winden , het geval. Denk eens aan de vernieling door een enkelen 
storm over groote uitgestrektheden uitgeoefend ; hoe ontzaglijk groot 
zou de nuttige arbeid zijn , dien men daarmee kon verrichten , als men 
de optredende woeste natuurkracht kon in banden leggen en aan het 
belang van den mensch dienstbaar maken. Sir william Thomson was 
het, die de windmolens daarbij dezelfde rol wilde doen vervullen 
als de turbines bij het arbeidsvermogen van het vallend water. De 
molens , door den wind bewogen , zouden op hun beurt dynamo’s 
dry ven , die dan verder op de bekende wijze konden werken. Maar 
omdat de wind als beweegkracht te ongestadig werkt , zou men de 
stroomen der dynamo’s niet onmiddellijk moeten aanwenden , maar 
het arbeidsvermogen er van in accumulatoren opleggen , die het dan 
later in een regelmatigen stroom konden weergeven. Dit denkbeeld 
werd in 1883 op de Weener tentoonstelling door den ingenieur fried- 
lander verwezenlijkt. Vóór het voorportaal der rotonde verhief zich 
een groot windrad met een breeden vleugelarm ; daarop werkte de 
wind ; onderaan werd een dynamo daardoor bewogen ; tusschen deze 
en de secundaire dynamo , waarheen de stroom werd gevoerd , waren 
accumulatoren aangebracht. 
Is het wonder, na al het gezegde, dat d’arsonval in geestdrift 
uitroept: »Wij zullen met volkomen veiligheid ons laatste blok steen- 
kool kunnen verbranden ; want als de beoefenaars der electrische 
wetenschap al zooveel in de weinige jaren , die wij achter den rug 
hebben, hebben tot stand, gebracht , dan zal de toepassing der electri- 
citeit in de toekomst zoo volkomen worden , dat deze gerust kan 
worden te gemoet gezien.” 
Wanneer die toekomst zal gekomen zijn, dan zal de aarde met 
een net van geleiders bedekt worden , die het vallende water en de 
stroomende lucht heinde en ver langs electrischen weg ten dienste 
van den mensch doen arbeiden en verwarming en verlichting ver- 
spreiden. Thans reeds is van Duitsche zijde het vraagstuk behandeld, 
of, wanneer die tijd is aangebroken, de Staat dan niet het monopolie 
van electriciteitsverschaffing — das Electro-monopol — zou behooren 
te hebben. 
»Tout passé, tout revient” ; zou een bekend landgenoot zeggen; 
