128 DE INKTVISSCHEN EN HET SPROOKJE VAN DEN KRAKEN. 
zal hij toch sommige details , die hij minder belangrijk acht , ver- 
zwijgen , en daarentegen de gevaren , die hij heeft doorgestaan , (aan- 
vankelijk misschien onwillekeurig) vergrooten om ze beter te doen uit- 
komen. En , zoo hij al geen gebruik maakt van het recht , dat iemand , 
die verre reizen doet , zich zoo gaarne aanmatigt — zijne vrienden 
en verwanten zullen zich niet onbetuigd laten. Yan mond tot mond 
verder verspreid ontaardt het oorspronkelijk misschien bijna juiste 
verhaal hoe langer hoe meer. De overdrijvingen , die aanvankelijk 
bijzaak waren, worden hoofdzaak, en ten slotte is er weinig over- 
gebleven van de kern van waarheid , die de origineele mededeeling 
bevatte. Ijverige , doch lichtgeloovige compilatoren boeken het ver- 
haal , en van nu af weet ieder , die geacht wil worden veel gezien 
te hebben , wat hij vertellen moet ; want 
Es ist der Finch der bösen That, 
Eass sie fortwahrend Böses musz gebaren. 
Een dergelijke compilatie is de in 1555 gedrukte Historia Septemtrio- 
nis van den aartsbisschop van Upsal, olaus magnus. Deze zegt van 
den walvisch: » Hij wordt somtijds, als zijn rug zich boven de baren 
verheft , door de zeelieden voor een eiland gehouden. In deze mee- 
ning landen de schippers daar , begeven zich er op , slaan palen er 
in, binden de schepen er aan vast, en steken vuren aan voor het 
koken van spijzen , zoolang tot eindelijk de walvisch , het vuur voe- 
lend , zich in de diepte dompelt. Soms voert hij zand op den rug 
mede , waarin de schippers , die door een storm overvallen zijn , de 
ankers laten zakken , daar zij zich verheugen , land gevonden te heb- 
ben. Maar zij vertrouwen ten onrechte op de stevigheid van dezen 
grond; het monster, de aangestoken vuren voelend, geraakt plotse- 
ling in beweging, duikt naar beneden, en trekt zoowel menschen 
als schepen (tenzij de ankertouwen gekapt worden) met zich mede 
in de diepte.” 
Pontoppidan , dit verhaal van zijn collega critiseerend , komt tot 
het vermoeden, dat de genoemde walvisch een kraken is geweest. 
Ofschoon hij zich verstout olaus magnus van lichtgeloovigheid te 
beschuldigen , deelt hij in zijne Proeve eener Natuurlijke Historie van 
Noorwe,en eenige niet minder verdachte verhalen mede. Daarin spelen 
meerminnen en meermannen, alsook de groote zeeslang, een 
hoofdrol. Dat pontoppidan bij ’t bespreken van de vroegere berich- 
ten van het laatstgenoemde dier de gelegenheid niet laat voorbijgaan 
