164 
OESTERCULTUUR ALS VADERLANDSCHE INDUSTRIE. 
Wat nu dat zenuwstelsel aangaat, zoo waren wij reeds getuige van 
de wijze , waarop een oester zich tegen een aanval van een krab of 
zeester weet te beschermen. Is zij ook al niet rijk aan zintuigen , zoo 
is haar gevoelszin in een enkel opzicht althans goed ontwikkeld; 
de kleinste aanraking , die haar mantelrand treft , is voldoende om 
haar de schelp te doen sluiten. Zooals wij zagen , is dit het werk der 
sluitspier ; deze werkt echter alleen , nadat zij daartoe opgewekt is 
door een prikkeling , langs een zenuw tot haar overgebracht. Men 
meene evenwel niet, dat deze prikkeling een direct gevolg is van de 
aanraking , die eenige of meerdere der tastorgaantjes aan den mantel- 
rand hebben ondergaan. Neen — wat wij waarnemen is slechts het 
resultaat van een vrij ingewikkeld proces. De deelen , die bij dit proces 
een rol spelen , zijn de zoogenaamde centrale deelen van het zenuw- 
stelsel en de peripherische , de zoogenaamde zenuwen. De centrale 
deelen (bij ons en bij alle werveldieren: hersenen en ruggemerg) zijn 
bij de oester vertegenwoordigd door twee zoogenaamde zenuwhnoopen 
of gangliën. De eene ligt nabij den mond en is opvallend klein , de 
andere is grooter en ligt (kg fig. 2) tusschen het aan de buikzij aanwezige 
aanhangsel van den romp en de sluitspier ; onderling zijn deze knoo- 
pen door zenuwen verbonden , terwijl van hen uit zenuwen gaan naar 
de verschillende deelen van het lichaam. Die zenuwen nu zijn tweeërlei; 
er zijn zoogenaamde gevoelszenuwen en er zijn bewegingszenuwen . De 
eerste brengen gewaarwordingen , die door eenig deel van het lichaam 
(en uit den aard der zaak voornamelijk door aan het oppervlak 
van het lichaam geplaatste deelen) zijn opgevangen , naar de centrale 
deelen over , de bewegingszenuwen dienen daarentegen om een of ander 
bevel tot het uitvoeren van een spiersamentrekking over te seinen. Het 
blijkt hieruit , dat de centrale deelen niet alleen die deelen zijn , waar 
alle berichten van gewaarwordingen worden opgevangen en tot het 
bewustzijn van het dier worden gebracht , het zijn tevens die deelen , 
door welke de handelingen van het dier worden beheerscht — wat 
men kortweg uitdrukt door te zeggen , dat in hen de wil zetelt. 
Gaan wij nu na wat er geschiedt, als de tastorgaantjes van den 
mantelrand met een ongewoon voorwerp in aanraking komen. On- 
middellijk wordt dit geval langs een vezel der gevoelszenuw naar het 
centraalorgaan geseind , alwaar de gewaarwording tot het bewustzijn 
van het dier komt ; oogenblikkelijk neemt het dier het besluit haar 
lichaam tegen deze aanraking te beschermen ; langs bewegingszenuw- 
draden seint het aan de sluitspier het bevel zich samen te trekken , 
