172 
GESCHIEDENIS VAN DEN THERMOMETER. 
dit dezen of genen uit zich het stukje van g. aan te schaffen , dat 
gelijk alle afleveringen der Sammluny ook afzonderlijk en wel voor 
weinige stuivers verkrijgbaar is. 
Wat vooreerst de uitvinding van den thermometer betreft, wie 
zich wellicht nog uit de boekjes zijner kinderjaren mocht herinneren, 
dat die aan een landgenoot te danken is , zal dit voor zijn vaderlandsch 
hart streelend gevoel moeten opgeven. Niet toch cornelis drebbel, 
de leermeester van de zoons van keizer eerdinand ii , die omstreeks 
1572 te Alkmaar geboren werd, in 1634 te Londen overleed en 
ongetwijfeld voor zijn tijd een geleerd wis- en natuurkundige, maar 
tevens een mystieke plannemaker was , niet deze vermeende uitvinder 
van veel verwonderlijks , o. a. van de eeuwigdurende beweging , — 
maar een beroemder man dan hij , de groote natuurkundige galileo 
galilei heeft hoogst waarschijnlijk den eersten thermometer vervaar- 
digd en gebruikt. 1 
De aanspraken van galilei blijken vooreerst uit de aan hem ge- 
richte brieven van een Venetiaansch edelman sagredo , die dd. 13 
Mei 1613 schrijft: »het instrument voor het meten van warmte, dat 
door u is uitgevonden”, en nog beslister dd. 15 Maart van hetzelfde 
jaar : »daar, zooals gij schrijft en ik ook vast geloof, gij de eerste 
vervaardiger en uitvinder (van het werktuig voor de bepaling der 
temperatuur) geweest zijt, zoo meen ik”, enz. Voorts wordt in de 
levensbeschrijving van galilei door zijn leerling viviani 1593 ge- 
noemd als het jaar , waarin deze den thermometer uitvond , en eindelijk 
zegt pater castelli in een schrijven aan den kardinaal cesarini , dat 
galilei bereids in 1603 in zijne lessen proeven met den thermometer 
nam. De daarbij gevoegde beschrijving van het instrument past nauw- 
keurig op den thermometer , die nog heden te Florence in het » Museo 
di Galilei” als van dezen afkomstig getoond wordt. Dit werktuig is 
een luchtthermometer en bestaat uit een glazen bol, ter grootte van 
een hoenderei, die zich aan de onderzijde vernauwt tot eene lange buis , 
ter dikte van een stroohalm. Het ondereinde dezer buis moet onder 
water worden gedompeld , terwijl men vervolgens door verwarming 
1 G. klaagt over gebrek aan bistoriscben zin bij de natuuronderzoekers, die ook na 
de afdoende nasporingen van wohlwill en burckhardt (thans reeds 20 jaar bekend) 
voortgaan met drebbel als uitvinder te noemen. Hierbij zij opgemerkt, dat ten onzent 
reeds veel langer de aanspraken van dr. in twijfel worden getrokken. Zoo beet het b. v. 
in de laatste uitgave van nieuwenhuis’ woordenboek (3 de deel, 1856) »of de uitvinding 
piet recht aan hem (dr.) wordt toegeschreven is twijfelachtig.” 
