GESCHIEDENIS VAN DEN THERMOMETER. 
177 
afkomstig waren. Deze wezen inderdaad voor ’t smeltpunt van ijs 
I 3 Y 2 0 aan, en toen men uit de 16-jarige waarnemingen van de leden 
der academie de gemiddelde jaarlijksche temperatuur van Florence, 
door vergelijking van de oude met onze thermometers , in graden van 
de laatste had uitgedrukt , bleek de uitkomst overeentestemmen 
met de waarde, die men uit de waarnemingen tusschen 1820 — 1830 
had berekend. De overeenstemming was zelfs zóó groot , dat libri meende 
te mogen besluiten, dat het klimaat van Florence in de laatste 200 
jaar geene verandering had ondergaan. 
Om te verklaren , dat men zulke juiste thermometers verkrijgen 
kon in weerwil van de beschrevene , weinig constante temperaturen 
waarvan men uitging, veronderstelt gerland, dat men zich nog van 
een ander hulpmiddel moet bediend hebben , wat volgens hem geen 
ander kan geweest zijn dan vergelijking van de thermometers met 
een standaard-thermometer. Dit klinkt vrij geloofelijk , maar ver- 
klaart de moeilijkheid nog slechts ten halve ; men begrijpt dit aan- 
nemende wel, hoe de thermometers der academie onderling overeen- 
stemden, niet waarom zij vermoedelijk gelijken gang hadden met onze 
tegenwoordige. Wellicht hebben de academici toch de temperatuur 
van smeltend ijs als vast punt gebezigd , toen hun de standvastigheid 
daarvan gebleken was , al is dat dan ook niet uitdrukkelijk door 
hen gezegd. En indien zij voor het tweede vaste punt de gemiddelde 
bloedwarmte van runderen en herten genomen hebben , uit een groot 
aantal waarnemingen afgeleid, dan waren hunne vaste punten niet 
zóó slecht om overeenstemming met onze thermometers onmogelijk 
te maken. Wat eindelijk wolff’s klachten betreft, wellicht behoorden 
zijne thermometers tot de oudste , naar aanwijzing der academie ver- 
vaardigde , of waren zij door Italianen gemaakt , die met de academie 
niet in verbinding stonden , of waren zij althans niet door hare leden 
gecontroleerd. 
Er is volgens de beschrijving door gerland gegeven nog een ander 
punt, dat wellicht voor sommigen mijner lezers opheldering behoeft, 
nl. hoe ’t mogelijk was met een wnfer-thermometer lage temperaturen 
te bepalen. Beneden de temperaturen met 4° celsius overeenkomende , 
moet immers ’t water, dat bij gezegden warmtegraad zijn grootste dichtheid 
heeft , weder uitzetten en dus te hooge temperaturen aan wijzen , om 
bij verdere afkoeling, onder nog sterkere uitzetting, tot ijs te stollen. 
Vermoedelijk hebben de Florentijners het water van rey door spiritus 
vervangen, de vloeistof, die door groenspaan gekleurd althans aan het 
