178 
GESCHIEDENIS VAN DEN THERMOMETER. 
einde der 17 de eeuw voor het vullen der thermometers algemeen in 
gebruik was. Wie dit het eerst gedaan heeft, wordt door gerland 
niet opgegeven en is mij ook niet uit andere bronnen gebleken. 
Na de Florentijnen zochten nog vele natuurkundigen naar twee 
constante temperaturen als uitgangspunten voor eene goede schaal- 
verdeeling. Dat sommigen in hunne keuze niet gelukkig waren , leert 
het voorbeeld van dalence, die in 1688 de » winterkoude” bepaalde 
als de temperatuur der lucht op ’t oogenblik , dat het begint te vrie- 
zen , en die de » zomerwarmte” gelijkstelde aan de temperatuur van 
smeltende boter. Voor de laatste mocht men, volgens hem, ook wel 
de temperatuur nemen, die in een diepen, gesloten kelder heerscht, 
en de eerste hield hij ook voor verkrijgbaar door gewoon zout onder 
fijn gestampt ijs te mengen. Omstreeks denzelfden tijd vestigen anderen , 
als vast punt voor de thermometerschaal , de aandacht op het kook- 
punt van water. Volgens de gewone opgaven zou newton dit het 
eerst gedaan hebben (1686), dan halley (1692), renaldini (1694) 
en amonton (1702). 
Aan geen van dezen komt evenwel , gelijk gerland opmerkt , de 
eer der vinding toe van het tweede vaste punt voor de schaalver- 
deeling ; want daar het hun ontging , dat de temperatuur van het 
kookpunt niet onbelangrijk verandert met den barometerstand , konden 
zij de wezenlijke waarde van hunne bewering niet beoordeelen. De 
betrekking tusschen kookpunt en barometerstand is het eerst gevonden 
door Daniël GABRiEL FAHRENHEiT , geboren te Dantzig in 1686, en 
gedurende een groot deel van zijn leven thermometermaker te Am- 
sterdam. Aan dezen scherpzinnigen werktuigkundige (»ingeniosissimus 
in mechanicis Artifex” zooals boerhaave hem noemde) heeft men 
mitsdien het tweede vaste punt te danken. Maar niet alleen dit; ge- 
lijk men zien zal , moet hij , van allen die vóór en na hem kwamen , 
de voornaamste hervormer van den thermometer genoemd worden. 
Fahrenheit schijnt op jeugdigen leeftijd naar Amsterdam gekomen 
te zijn en daar reeds spoedig thermometers vervaardigd te hebben, die 
algemeen in gebruik kwamen. Boerhaave deelt mede , dat in den 
kouden winter van 1709 de » thermoscopium Fahrenheitianum” op 
Ijsland tot 1° boven nul gedaald was en dat hij zelf dien winter in 
den Leidschen hortus zoodanigen thermometer op ~\- 5° had afgelezen. 
Deze eerste thermometers waren nog spiritus-thermometers en onder- 
scheidden zich , behalve door voortreffelijke bewerking , door eene bijzon- 
