geschiedenis van den thermometer. 
183 
beter geleidt, zal het sneller de temperatuur der omgeving aannemen 
dan spiritus , wat vooral van belang wordt , wanneer de temperatuur , 
die men heeft waar te nemen, niet lang dezelfde blijft. Voorts is het 
gemakkelijker zuiver en luchtvrij kwik dan lucht- en watervrijen 
alcohol te bereiden , terwijl eindelijk de stand van het ondoorschijnende 
kwik , zoowel bij op- als doorvallend licht , veel scherper kan worden 
afgelezen dan die van alcohol, ook wanneer deze, gelijk destijds ge- 
bruikelijk was, door groenspaan gekleurd is. Tegen al deze voor- 
deelen van het kwikzilver kon , meende deluc , het kleine nadeel van 
de geringe uitzetting niet opwegen , dat bovendien , gelijk gezegd is , 
door FAHRENHEIT reeds voor lang onschadelijk was gemaakt. 
Een groot voordeel van kwik boven spiritus kwam eerst later aan 
het licht, toen men alcohol-thermometers begon te gradueeren naar 
de aanwijzing van nauwkeurige kwikthermometers 1 . Johann friedrich 
lutz te Gunzenhausen , die zich in 1784 hiermede bezig hield, bevond 
dat om een alcoholthermometer te verkrijgen , die gelijken gang hield 
met een kwikthermometer , men de graden op de schaal van den eersten 
op ongelijke afstanden moest afpassen. Dit leidde natuurlijk tot de 
verdere vraag, of, wanneer de spirituskolom in eene cilindrische 
buis voor gelijke temperatuursverhooging niet altijd juist evenveel 
rijst, iets dergelijks ook waar was voor kwikzilver. M. a. w. men 
ging ook voor een kwikthermometer in twijfel trekken , of men wel 
gerechtigd was den afstand tusschen smeltpunt en kookpunt in vol- 
komen gelijke deelen af te passen. En wat voor spiritus- en kwik- 
thermometers betwijfeld moest worden, mocht natuurlijk ook voor 
luchtthermometers niet langer voetstoots worden aangenomen. 
Deze gewichtige , maar moeilijk te beantwoorden vragen hebben sedert 
renaldini (1694) en amonton (1702) tal van natuurkundigen bezig 
gehouden. De uitkomst van al die onderzoekingen is geweest , dat men 
geene enkele stof vond , waarvan de uitzetting bij alle temperaturen 
volmaakt evenredig bleef aan de toegevoegde hoeveelheden warmte. 
Voor de lucht, en in ’t algemeen voor alle ware gassen, is de afwijking 
1 Het is wellicht niet overbodig hier te herinneren , dat alcohol toch ook een voor- 
deel hoven kwik bezit. Terwijl nl. kwik bij — -40° C. bevriest, blijft alcohol nog bij 
veel lagere temperaturen vloeibaar. Eerst bij — 129° C. wordt alcohol zoo dik als olie, 
om bij ongeveer — 130°5 C. te bevriezen. Vandaar dat voor temperaturen tusschen — 40 C» 
en ongeveer — 100° C. alcoholthermometers gebezigd worden. Voor zeer lage tempera- 
turen dienen ook waterstof-thermom eters , die tot ongeveer — 193° C. bruikbaar zijn, 
en voorts thevmo-electrische elementen. 
14 
