194 PROF. VIRCHOW*S REDE OVER ACCLIMATATlÈ. 
prosper ALPINUS , die de wetenschap verrijkt heeft met een beroemd 
en leerzaam werk over Egypte”. 1 
»Het is eerst in de 17de eeuw, in den tijd toen de Nederlandsche 
republiek , op het toppunt van hare grootheid , ter eener zijde haar 
rijk in Indie stichtte , en ter andere zijde hare machtige hand over 
Brazilië uitstrekte , dat de koloniale ziekte- en geneeskunde zich ein- 
delijk aan ons vertoonen als stelselmatig bewerkte takken der genees- 
kundige wetenschap. Twee Hollanders, jacobus bontius 2 en willem piso 3 , 
gaven , ieder door een werk van den eersten rang , aan die tak 
ken der geneeskunst een stoot , aan welken zij voortaan gedurende 
den ganschen loop van hunne verdere ontwikkeling zouden gehoor- 
zamen . . . . ” 
»Ik heb”, aldus gaat virchow voort, »den naam genoemd van onzen 
ouden hippocrates, die bijna 500 jaren v. Ch. zich het eerst aan een 
zoodanig probleem , als het tegenwoordige , heeft gewaagd. Het zij 
mij vergund te herinneren aan het schoone en onsterfelijke werk 4 , 
waarin hij de beschrijving van de kustlanden der Zwarte Zee , zoowel 
ten noorden als ten oosten van deze , heeft uiteengezet , en , zooveel 
de toestand der wetenschap dat een Griek van zijn tijd mogelijk 
maakte , de rol heeft bepaald , die de lucht , het water en de plaat- 
selijke gesteldheid spelen onder de gezamenlijke voorwaarden welke 
die landen aanbieden. Hij ging uit van het denkbeeld , ’t geen sedert 
door zijn groot gezag in de denkbeelden des volks is ingeworteld , 
dat het klimaat den mensch kenmerkt, dat de natuurlijke aard van 
deze evengoed als zijne zedelijke eigenschappen in betrekking staan 
tot de natuur der lucht , des waters en van het terrein , welke met 
elkander het hem omgevende medium uitmaken , en dat er dientenge- 
volge eene bepaalde verhouding bestaat tusschen den mensch en zijne 
woonplaats, tusschen de geographische verspreiding van het ras en 
zijne physische ontwikkeling,” 
Virchow toont nu aan , dat dit van eeuw tot eeuw overgeleverd 
denkbeeld aanleiding heeft gegeven tot de heerschende meening , dat 
de mensch een kosmopolitisch wezen is , dat zich naar elk vreemd 
1 De medicina Aegyptiorum. Eene editie van dit werk verscheen te Leiden in 1718. 
2 De medicina Indorum. L. B. 1718. 
3 De Indiae utriusque re naturali et medica. Amst. 1658. 
4 De a'êre , aquis et locis. [n de verschillende uitgaven der Hippocratische geschriften, 
en ook afzonderlijk uitgegeven. 
