PROF. VIRCHOW’S REDE OVER ACCLIMATATIE. 
195 
klimaat weet te plooien , terwijl het tevens de meening beheerscht 
der monogenisten , dat is van hen , die stellen dat alle menschen uit 
een en denzelfden stam zijn gesproten. 
Na een uitstap op een verwant gebied , dien ik kortheidshalve 
oversla, wijst nu virchow op het lang en algemeen bekende feit, 
dat iemand, die naar een vreemd land is verhuisd, zoodra het klimaat 
van dat land eenigszins merkbaar verschilt van dat van zijn vader- 
land, eerst eene soort van krachtsopwekking ondervindt, die echter 
weldra in eene algemeen e matheid overgaat welke dagen , weken 
maanden kan aanhouden (klimaat-ongesteldheid) of zelfs in ziekte 
(klimaatziekte) kan overgaan. De beteekenis hiervan is, dat het orga- 
nisme van den nieuw aangekomene zich in harmonie moet brengen 
met het nieuwe medium ; zijn gestel moet zich aan dit laatste ge- 
wennen , zich daaraan aanpassen , en dat acclimatatie-proces kan niet 
geschieden zonder eene aanvankelijke stoornis der functiën. 
Nu is wel in den laatsten tijd veel gedaan voor de kennis der 
tropische ziekten , maar wat tot het acclimatatie-proces betrekking 
heeft is nog niet voldoende onderzocht. 
Is het juist , vraagt virchow hier , dat de verschillende menschen- 
rassen en variëteiten uit een gemeenschappelijken stam ontsproten zijn ? 
En welke zou dan de oorzaak zijn van het bestaande verschil tusschen 
die rassen? Nog nooit heeft iemand de omvorming van het eene ras 
in het andere waargenomen, b. v. van een blanke in tropisch Afrika 
in een neger of van een naar Canada verhuisden neger in een blanke. 
»Ik erken,” zegt virchow, »dat ik niet in staat zou zijn hem, die 
dit van mij vorderde , de minste opheldering te geven aangaande den 
oorsprong der rassen , noch ook een aannemelijken grond of een erva- 
ringsfeit zou kunnen leveren, hetgeen te dezen aanzien eene meening, 
welke ook, zou kunnen rechtvaardigen. Het is echter geen wonder, 
dat men bij eene onpartijdige studie van het verschijnsel der acclima- 
tatie altijd weder aankomt op het oude gezichtspunt van hippocrates , 
en dat de betrekking , die er bestaat tusschen den mensch en zekere 
geographisch omschreven uitgestrektheden niet kan worden geloochend. 
Deze zijn het welke bastian ethnologische provinciën genoemd heeft. 
Het werkelijk bestaan van zulke provinciën kan niet ontkend worden ; 
zij hebben voor den mensch dezelfde beteekenis als de zoologische en 
botanische provinciën voor de geographische indeeling der dieren en 
der planten. En men zal ook moeten erkennen , dat wij het recht 
hebben te besluiten tot het bestaan van algemeene wetten , die én 
