196 PROF. VIRCHOw’s REDE OVER ACCLIMATATIE . 
op de planten en dieren , én op den mensch toepasselijk zijn , ten 
minste wat de wijzigingen aangaat welke zij van wege het veranderd 
klimaat ondergaan.” 
Het is hier de plaats voor eene opmerking. 
Die opmerking is deze , dat virchow bijna uitsluitend de acclimatatie 
van bewoners der koudere luchtstreken in warme of heete gewesten 
bespreekt. Trouwens hij heeft ook vooral de kolonisatie van warme 
landstreken door Duitschers op het oog. Maar wanneer wij het kos- 
mopolitisme van den mensch in het algemeen behandelen , moet ook 
de vraag rijzen , hoe het staat met de acclimatatie van uit warme 
aardgordels afkomstige landverhuizers naar koudere luchtstreken. En 
wanneer het nu straks blijken zal , dat tegen de mogelijkheid om een 
uit kouder klimaat afkomstig menschenras in een warm land te na- 
turaliseren groote bezwaren bestaan , dan is het niet overbodig reeds 
hier te doen opmerken , dat die bezwaren in veel minderen graad aan- 
wezig zijn , wanneer van naturalisatie van een ras uit warme landen in 
koudere spraak is. Reeds de bekende schrijver over bouwkunde m. vitru- 
vius POLLio heeft dit opgemerkt. »De lichamen van menschen,” zegt 
hij, »die uit koele gewesten naar warme worden overgebracht , kunnen 
het niet uithouden , maar gaan ten onder. Die echter uit warme 
luchtstreken naar de koudere gewesten van het noorden verhuizen , 
lijden niet alleen geenszins aan ziekten tengevolge der plaatsverandering , 
maar worden zelfs krachtiger.” 1 Deze bewering van vitruviüs, die 
ten tijde van augustus leefde , moet berusten op de ondervinding , die 
de Romeinen van zijn tijd in het uitgestrekt gebied van hun wereld- 
rijk ruimschoots in de gelegenheid geweest waren op te doen. En ’t 
geen wij nog heden ten dage waarnemen bij kinderen en jongelieden 
van gemengd ras (want deze komen hier vooral in aanmerking) , die 
uit Indië hier te lande verblijf nemen , schijnt inderdaad te beves- 
tigen , dat aan eene verhuizing uit warme luchtstreken naar kou- 
dere minder gevaren verbonden zijn dan in het omgekeerde geval. 
Dit . wil niet zeggen , dat in het bedoeld geval geen acclimatatie-pro- 
ces zou moeten worden doorgestaan ; ook hier zal het organisme zich 
aan het nieuwe medium moeten aanpassen. Ook niet dat het minder 
gevaarlijke van eene verhuizing naar koudere luchtstreken voor alle 
tropische of subtropische rassen zoude gelden ; de negers schijnen die 
niet goed te kunnen weerstaan. Maar het wil zeggen, dat over het alge- 
1 De Architectura , lib. I, C. 4. 
