OESTERCULTUUR ALS VADERLANDSCHE INDUSTRIE. 
215 
werd, was groot van stuk en als Texelsche oester bekend. Verreweg 
het grootste deel er van werd uitgevoerd naar Hamburg , doch ook 
Amsterdam werd van hier uit voorzien. Het is echter zeer de vraag , 
of niet als zoogenaamde Texelsche oesters ook zulke verkocht wer- 
den , die uit de open Noordzee afkomstig waren. In het midden der 
vorige eeuw rustten de Texelaars jaarlijks 60 , de bewoners van 
Schiermonnikoog evenveel en de bewoners van de Zoutkamp 25 schui- 
ten ter oestervangst uit. Op de zoogenaamde waarden vischte men al 
loopende , in de diepere geulen werden de oesters gekord. Het eerste 
was meer het werk der Texelaars ; vandaar dat deze den naam had- 
den van Oesterzoekers ; het laatste werd voornamelijk door de visschers 
van Schiermonnikoog en de Zoutkamp (de zoogenaamde Oesterkorders) 
in praktijk gebracht. Slechts bij uitzondering werden de oesters on- 
middellijk aan de markt gebracht; in den regel werden zij tijdelijk 
op een » bedding”, een oesterbank genaamd, uitgestrooid, die met 
stokken van wilgeboomen werd afgetuind. De visschers van Schier- 
monnikoog en de Zoutkamp brachten de gevonden oesters naar Ter- 
schelling en wierpen ze bij de reede van Midsland neder; die van 
Texel stortten ze benoordoosten van Texel , bijzonder gaarne op de 
plaat genaamd het Middelzand. 
Wij beschikken niet over nauwkeurige gegevens om de hoeveelheden 
der weleer jaarlijks in de Zuiderzee verzamelde oesters te beoordeelen. 
Ongetwijfeld waren de aantallen aanzienlijk; paludanus, aan wiens 
boek wij de boven meêgedeelde berichten ontleenen , vermeldt , dat 
iedere schuit minstens 100.000 stuks oesters aan de markt moest 
brengen om den eigenaar een bestaan op te leveren. De meeste der eenszoo 
rijke oestergronden zijn thans geheel uitgeput. De Commissie , die in het 
jaar 1880 een onderzoek naar de gesteldheid der oesterbanken in de 
Zuiderzee instelde , vond op de meeste punten slechts enkele exem- 
plaren meer over. Het geheele hier in aanmerking komende gebied 
bestaat uit ondiepe, vaak zeer vlakke platen (men noemt ze »zand”, 
» waard”, »wal” of » plaat”) door geulen van elkander gescheiden. Langs 
de meeste dezer geulen treft men nog oesters aan : zoo in den Balg , in het 
Amsteldiep , in den Texelstroom , de Pan enz. enz. (Zie de kaart.) Een 
der rijkste punten is nog het zoogenaamde » Waardje” op den zuid- 
westhoek van Wieringen. Het is een vlakke bank ongeveer twee 
kilometer in doorsnede. Bij laag tij komt het water op deze plaats 
niet hooger dan de knie , de oesters worden dan ook niet gekord 
maar geraapt. Elke raper is voorzien van een fleschje met olie , waarin 
