OESTERCULTUUR ALS VADERLANDSCHE INDUSTRIE. 
217 
bodem behoorlijk waar te nemen. Tot de rijkere plaatsen in de Zui- 
derzee schijnen vervolgens ook de ten Zuid-Oosten van Terschelling 
gelegen Riepel (of Reepel) en het zoogenaamde Zuider-Rak te behoo- 
ren. Over ’t algemeen zijn echter de meeste vroeger zoo rijke banken 
tengevolge van te sterke bevissching in een bedenkelijken toestand van 
armoede en verval geraakt. 
Langs de geheele Hollandsche kust van Helder tot aan den Hoek 
ontbreken de oesters; ook zoekt men ze te vergeefs in de monden der 
Maas, in het Goereesche en het Brouwershavensche gat, tenzij men 
zich bevindt op terreinen op welke oestercultuur wordt gedreven en van 
buiten af aangevoerde oesters zijn neergelegd of zoogenaamd geplant. 
(Zie later). Daarentegen treffen wij ze langs beide oevers der Ooster 
Schelde (zie de kaart op blz. 218) in grooten getale aan; uitgestrekte 
terreinen op den bodem dezer rivier worden door hen in beslag genomen. 
We hebben hier echter meer in het bijzonder te doen met terreinen , 
die sedert 1870 op min of meer kunstmatige wijze voor oestercultuur 
ontgonnen worden , zoodat men hier bezwaarlijk kan onderscheiden , 
wat van nature aanwezig is, wat daarentegen door de cultuur is 
voortgebracht. Zien wij echter voor het oogenblik geheel af van alle 
terreinen , die in exploitatie zijn , dan ontmoeten wij toch nog over- 
vloed van geheel in vrijheid opgegroeide oesters , als wij met een duiker- 
toestel de steenbestortingen onderzoeken , die langs den voet der schaar- 
dijken zijn aangebracht. De Waterstaat gedoogt n.1. niet, dat hier ge- 
kord wordt en zou men dit verbod trotseeren , zoo liep men groot 
gevaar zijn oesterkor te vernielen of te verliezen op de groote graniet- 
blokken , die hier gestort zijn. De op de steenen aanwezige oesters 
worden dan ook geheel met rust gelaten en vermenigvuldigen zich 
zoo sterk als de beschikbare ruimte en de voedselvoorraad dit slechts 
mogelijk maken. Later zullen wij zien , dat deze oogenschijnlijk voor 
den handel geheel waardelooze oestervoorraad , voor de cultuur van 
groote beteekenis moet geacht worden. 
Wij hebben nu bijna alle punten genoemd, die nabij onze kust door 
oesters bewoond worden. Ik moet hierbij nog melding maken van het ka- 
naal , dat van Veere over Middelburg naar Ylissingen loopt en welks 
oevers een dichte bevolking van oesters te zien geven. Ik kon mij 
persoonlijk hiervan overtuigen, toen tijdens mijn verblijf te Vlissingen 
in den zomer van 1884 ongeveer een meter water van het kanaal 
werd afgelaten. Op de Westerschelde komen geen oesterbanken voor; 
geheel zullen de oesters er echter wel niet ontbreken, zooals ik durf 
