219 
ÓESÏEllCULTUUll ALS VADEltLANDSCHE INDUSTRIE. 
der vaderlandsche kust is dus met korte woorden dit: oestergronden 
zijn er genoeg , maar oesters zijn schaarsch. De eenige uitzondering 
op dezen regel levert de Oosterschelde met hare aan oesters rijke 
steenbestortingen en haar welvoorziene oesterhanken ; overal elders 
heeft men moeite zich voor te stellen, dat er eens overvloed geweest 
is. Vanwaar die groote achteruitgang, vanwaar dat verdwijnen der 
oesterhanken op andere punten? Het antwoord op deze vraag is niet 
moeielijk te geven; het is natuurlijk mogelijk, dat hier of daar (plaatse- 
lijk dus) de natuurlijke omstandigheden zich dermate gewijzigd hebben , 
dat zij er de schuld van zijn, dat de oesters er uitgestorven zijn. De geulen 
kunnen door een verandering in de richting der stroomingen ondieper 
geworden zijn , zand of slib kunnen zich als een dikke laag opge- 
hoopt hebben over terreinen , die eens voor de aanhechting van oesters 
bijzonder geschikt waren en nu daarvoor niet meer kunnen dienen. 
Op een zoo uitgestrekt gebied , als het door ons aangegeven gedeelte 
van de Zuiderzee b. v. , kan echter een verandering der natuurkundige 
omstandigheden bezwaarlijk zoo grooten invloed uitgeoefend hebben ; 
is er ook al hier of daar een terrein verloren gegaan , er bleven in 
de nabijheid altijd punten genoeg over , waar oesters zich konden blijven 
vestigen en ontwikkelen. Een blik op een goede Zuiderzee-kaart over- 
tuigt ons spoedig, dat wij hier met een oneindige verscheidenheid van 
diepere en vlakkere terreinen , van geulen en platen te doen hebben 
en dat men zich moeielijk kan voorstellen, dat dit geheele terrein 
voor de ontwikkeling der oester ongeschikt zou kunnen zijn geworden. 
Neen — het is aan den mensch zelven , dat men de verarming der 
banken moet wijten. De zee is altijd voor de bewoners der omliggende 
kust een soort van vrij jacht-revier geweest, aan hetwelk men den 
eisch stelde , dat het onder alle omstandigheden genoeg moest opleveren 
voor het onderhoud van den visscherman. Toen de oesterhanken in 
de Zuiderzee nog zeer rijk waren , viel het den oestervisscher gemakkeïijk 
zijn brood te verdienen ; het aantal van hen , die zich met dezen tak 
van visscherij bezig hielden , werd dan ook langzamerhand zeer groot ; 
aangezien de oesterprijzen toen weinig verandering ondergingen , moet 
men de eerste oorzaak van het verarmen der banken zoeken in dat 
te groot worden van het aantal visschers. Allengs werden de banken nu 
armer en nam waarschijnlijk ook het aantal van hen , die van de oester- 
vangst leefden , weer af. Indien er nu geen andere omstandigheid bij 
gekomen was , zou er waarschijnlijk een toestand geboren zijn , waarin 
de banken wel niet meer zoo rijk waren als voorheen , maar toch nog 
