IN DE FRANSCHE AK ADEM IE HERDACHT. 
229 
volksgunst. Het in de volgende woorden van dumas vervatte oordeel 
over LAVOisiER wordt door pasteur op hemzelven toegepast: » hij bezat 
eenen kalmen gedacktengang , eenen logischen redeneertrant , eene 
schitterende en geregelde verbeeldingskracht.” 
Van de hulpvaardigheid van dumas, die zooveel mogelijk jonge 
menschen voorthielp, getuigt pasteur o. a. door te wijzen op den 
ongelukkige daguerre , die , door zijne familiebetrekkingen als waan- 
zinnig beschouwd , vijftien jaren achtereen alleen in den steun van 
dumas kracht vond om met zijnen arbeid voort te gaan. Hij weerhield 
de familie om hem in een krankzinnigengesticht op te sluiten , hield 
niet op hem moed in te spreken en beschouwde het nog in zijne 
laatste levensjaren als eene der grootste zegeningen van zijn leven , 
dat hij hier een middel in Gods hand had mogen zijn om zulk een groot 
genie tegen den onberaden ijver zijner vrienden te verdedigen. 
Pasteur betreurt ten zeerste den tijd, dien dumas in staatkundige 
en administratieve betrekkingen aan zijn vaderland en aan de stad 
zijner inwoning meende te moeten geven. Nog geen vijftig jaar oud 
was hij reeds voor de wetenschap verloren ! Toch zal pasteur niet 
mogen ontkennen , dat de wijze , waarop dumas het gezag uitoefende , 
hem verbiedt de volgende jaren als verloren te beschouwen. » Zijne 
onverstoorbare kalmte , zijne gematigdheid , zijne erkenning der ver- 
diensten van zijne tegenstanders , zijne behoefte om nergens naar te 
vragen dan naar het algemeen belang , eindelijk zijn talent om steeds 
hooger te staan dan zijne ambten vereischten , maakten een zeer 
buitengewonen minister van hem.” 
Toch , pasteur heeft dumas gekend te midden dier bemoeiingen en 
hij heeft de klachten aangehoord , die van tijd tot tijd bij hem oprezen. 
Hij heeft dumas gezien , nadat hij twee en twintig jaren niet buiten de 
wetenschap had gestaan , maar toch niet in de wetenschap had geleefd. 
De zwaarmoedige toon , waarop de twee-en-zeventigjarige dumas na 
den val van het keizerrijk eene plaats in zijn laboratorium vroeg om 
daar te werken , sneed hem door het hart. 
Zoo was dumas volgens pasteur , en hier wordt door hem ook 
bertrand in de lofspraak opgenomen , een duidelijk voorbeeld van 
hetgeen werkzame personen in onzen tijd kunnen worden. » Echte ver- 
dienste in eene echte democratie, daarvan zij t gij beiden een voorbeeld.” 
»De echte democratie stelt elk lid in staat zijne vermogens zoo nuttig 
mogelijk te doen zijn in de wereld. Een apothekersbediende uit Alais , 
die zich door zijnen eigenen arbeid opheft , totdat hij eenen voor- 
