IJS EN KUNSTMATIGE VOORTBRENGING VAN IJS. 
235 
onderling verbonden conische vaten worden met water gevuld in een 
vat geplaatst, dat het af koelend mengsel bevat; door de vaten om een 
verticale as rond te draaien , worden de stoffen van het mengsel goed 
gemengd en heeft de afkoeling sneller plaats. Na eenigen tijd vindt 
men het water in de vaten bevroren en kan het gevormde ijs er 
worden uitgenomen. 
Op deze wijze worden echter slechts geringe hoeveelheden ijs ver- 
kregen. Wil men op groote schaal ijs maken, dan moeten andere 
stelsels worden toegepast. Tot dit doel kunnen de zoogenaamde ver- 
damping smachines worden aangewend. Daartoe behooren de vacuumma- 
chines , de verdampingsmachines met absorptieapparaat en de verdampings - 
machines met perspompen. 
In de vacuumij smachines doet men het water door zijn eigen ver- 
damping bevriezen. Even als voor het smelten van een vast lichaam 
is voor het verdampen van een vloeistof warmte noodig , die bij de 
verdamping verdwijnt. Laat men het water snel verdampen , zonder 
dat men warmte aan voert, dan wordt de warmte aan het achterblij- 
vende water zelf onttrokken en dit kan daardoor bevriezen. Ten einde 
de verdamping van het water snel te doen plaats grijpen, kan men 
de lucht in de besloten ruimte, waarin het water zich bevindt, ver- 
dunnen. In 1755 reeds bevond cullen, dat het mogelijk was het 
water op die wijze te doen bevriezen. Nairne vond in 1787, dat de 
afkoeling versterkt wordt door in de besloten ruimte een vat met 
sterk zwavelzuur te plaatsen. Zwavelzuur neemt gretig waterdamp op , 
en de verdamping van het water heeft sneller plaats , naarmate er 
minder waterdamp in de ruimte aanwezig is. Bekend is de proef van 
LESLiE, die in 1810 water onder de klok eener luchtpomp liet be- 
vriezen door de gezamenlijke werking van de luchtverdunning en 
de absorptie van den waterdamp door zwavelzuur. Eigenlijk is de 
vacuumij smachine van carré slechts de toepassing op grooter schaal 
van deze proef. Met een luchtpomp wordt de lucht boven het water 
sterk verdund , terwijl de gevormde waterdamp door het in een reser- 
voir , waarover de vochtige lucht heenstrijkt , bevatte zwavelzuur wordt 
opgeslorpt. Met een roertoestel wordt het zwavelzuur in beweging ge- 
houden, omdat anders de bovenste lagen van het zwavelzuur door 
het opnemen van het water te sterk zouden verdund worden en op 
den duur niet krachtig genoeg den damp zouden opslorpen. Men heeft 
machines, waarbij men het water in een straal bruisend in het afkoe- 
lingsvat laat stroomen ; de in het water bevatte lucht wordt daarbij 
