236 
POPULAIRE NATUURKUNDIGE VOORDRACHTEN. 
losgelaten , waardoor men kristalhelder ijs verkrijgt ; buitendien heeft 
de verdamping en dus ook de afkoeling daarbij sneller plaats. De kleine 
handmachines , o. a. die van duvallon , leveren 2 tot 3 liter ijs in 2 
tot 10 minuten. De » Internationale Vakuum-Eismaschinen-Verein” te 
Berlijn levert machines, waarin blokken ijs van 250 tot 1000 kilo- 
gram worden gemaakt. 
Om te berekenen hoeveel kilogram water men theoretisch zou kunnen 
doen bevriezen bij de verdamping van 1 kilogram water, moet men 
weten, dat bij het bevriezen van 1 kilogram water van 0° C. bijna 
80 caloriën vrij worden. (1 calorie is de hoeveelheid warmte , die noodig 
is om 1 kilogram water 1° C. in temperatuur te doen stijgen). Bij 
de verdamping van 1 kilogram water verdwijnen daarentegen ongeveer 
540 caloriën. Stel nu , dat het water oorspronkelijk een temperatuur 
van 10° C. heeft, dan zouden, om 1 kilogram water van 10° tot 0° 
af te koelen, 10 caloriën aan het water moeten worden onttrokken, 
en om dat kilogram water van 0° tot ijs van 0° te maken daaren- 
boven 80 caloriën. In het geheel zou men dus 90 caloriën aan 1 
kilogram water van 10° moeten ontnemen om er 1 kilogram ijs van 
0° van te maken. Daar nu bij de verdamping van 1 kilogram water 
540 caloriën verdwijnen , zou men door de verdamping van 1 kilogram 
water 6 kilogram water kunnen doen bevriezen. De fabrikanten van 
vacuumijsmachines geven aan , dat in werkelijkheid 5 kilogram ijs 
verkregen wordt door de verdamping van 1 kilogram water. 
Gaan wij thans over tot de behandeling van de verdamping smachines 
met absorptieapparaat. Wij laten enkele proeven voorafgaan. Eene goed 
gesloten flesch is met ammoniakgas gevuld ; opent men haar en brengt 
men de opening onder water , dan dringt het water er snel in op en vult 
de flesch. Deze proef bewijst, dat ammoniakgas gretig door water 
wordt opgeslorpt. Water van gemiddelde temperatuur slorpt het 460 
voud van zijn volume, of ongeveer 30 percent van zijn gewicht, 
aan ammoniakgas op. Verwarmen wij een oplossing van ammoniakgas 
in water in een reageerbuisje , dan zien wij spoedig bellen opstijgen. 
Dat hierbij geen koking van het water plaats heeft blijkt duidelijk uit 
de lage temperatuur van het water ; men kan het buisje met de hand 
aanvatten , wat men met een buisje met kokend water niet zou kunnen 
doen. De opstijgende bellen waren gevuld met ammoniakgas, dat bij 
de verwarming uit het water werd verdreven , omdat water bij hoogere 
temperatuur minder gas kan opgeslorpt houden dan bij lageren 
warmtegraad. 
