238 
POPULAIRE NATUURKUNDIGE VOORDRACHTEN. 
verwarmd ; het daardoor ontwijkende ammoniakgas gaat naar een slang- 
vormige , door koelwater omgeven buis , waar het afgekoeld en bij een 
drukking van 8 a 10 atmosferen vloeibaar gemaakt wordt. Van daar 
stroomt de vloeibare ammoniak naar bet ijstoestel, waar zij verdampt 
en door de daarbij ontstane afkoeling bet water doet bevriezen. De gas- 
vormige ammoniak gaat naar een vat , waar zij samenkomt met bet vooraf 
afgekoelde van ammoniak beroofde water en daardoor weer opgenomen 
wordt. Door een pomp wordt de aldus gevormde ammoniakoplossing 
weer naar den ketel gepompt , om op nieuw te worden verwarmd. 
Een nadeel van deze machines is , dat men daarbij telkens eene 
groote hoeveelheid water te verwarmen en weer af te koelen beeft ; 
wat vooral nadeelig is, omdat van alle stoffen (op waterstof na) water 
de grootste hoeveelheid warmte noodig beeft om bij een bepaald ge- 
wicht eene bepaalde temperatuursverhooging te ondergaan. 
Dit nadeel bezitten de verdampingsmachines met perspomp niet. Bij dezen 
maakt men gebruik van een vloeistof met laag kookpunt. Uit bet toe- 
stel , (den verdamper) , waarin deze zich bevindt , wordt de damp er 
van door een pomp opgezogen en geperst naar een condensator , waarin 
hij door drukking en afkoeling weer vloeibaar wordt. Van bier wordt de 
vloeistof weer naar den verdamper gevoerd , waar zij weer gasvormig 
wordt , enz. Aan bet omringende water wordt bij bet verdampen de 
warmte onttrokken , zoodat dit bevriest. Zoowel bij deze machines als 
bij die met absorptieapparaat , is bet tot bevriezing bestemde water 
niet onmiddellijk met de wanden van den verdamper in aanraking, 
omdat bet alsdan daaraan zoude vastvriezen. Eene vloeistof met een 
lager vriespunt , zooals b. v. een oplossing van keukenzout , chloor- 
calcium of cbloormagnesium in water, scheidt den verdamper van het 
af te koelen water. Deze oplossing wordt dus eerst afgekoeld, zonder 
te bevriezen, en koelt op bare beurt bet water af, dat daardoor be- 
vriest. 
Bij de eerste verdampingsmachines met perspomp werd van aethylaether 
gebruik gemaakt. Reeds in 1837 werd door perkins voor een ijs- 
aethermachine in Engeland patent genomen. Later is deze ijs-aethermachine 
veel verbeterd , zoodat zij practiscb bruikbaar werd. In Engeland voor- 
namelijk wordt zij nog al gebruikt , vooral de verbeterde machine van 
SIEBE-GORMAN. 
Tot de aangewende vloeistoffen bebooren ook ammoniak, methyl- 
aether en zwaveligzuur. Welke van deze vloeistoffen verdient bet meeste 
aanbeveling? Ammoniak wordt veel gebruikt, en geen wonder. Ver~ 
